Koninklijke Limburgse wijn

2003 belooft een zeer goed Limburgs wijnjaar te worden. Wijngaard Hoeve Nekum in het Jekerdal, even buiten Maastricht, viert zijn 15- jarig bestaan met de introductie van een rode wijn: pinot noir.

Het gezelschap bestaat deze zaterdagmiddag uit Nederlanders en Japanners. Wijnboer Math Bollen kijkt niet vreemd op van de oosterse belangstelling. Alle werelddelen zijn vertegenwoordigd onder de jaarlijks duizenden toeristen die Hoeve Nekum bezoeken. Geroutineerd vertelt Bollen de bezoekers de geschiedenis van de wijnbouw in Limburg. Begonnen in de Romeinse tijd, opgehouden in de zestiende eeuw toen door de kleine ijstijd een klimaatsverandering plaatsvond en opnieuw gestart in de twintigste eeuw.

De eerste wijngaard was Slavante op de Sint Pietersberg, begonnen in 1967. Daarna volgde de Apostelhoeve in 1970 en in 1988 Hoeve Nekum.

Behalve klimatologische omstandigheden – het is in Zuid-Limburg warmer dan in de rest van Nederland – maakt ook de bodemgesteldheid – een dunne laag löss op een ondergrond van grind en mergel – het gebied geschikt voor wijnbouw. De 16de- eeuwse Hoeve Nekum beschikt over een wijngaard van twee hectaren op de Louwberg, waar de wijndruiven veilig beschut tegen koele westenwinden in alle rust kunnen rijpen. Door de overvloedige zon van afgelopen zomer belooft 2003 een bijzonder goed Limburgs wijnjaar te worden. Maar ook de riesling uit 2002, die Bollen deze middag ontkurkt, smaakt verrassend fris.

”De riesling is in ons klimaat net op het randje”, vertelt Bollen (36) enkele dagen na de rondleiding. ”De druif is laat rijp, hij wordt pas in de eerste week van november geplukt. Geschikter zijn de vroegrijpe druiven auxerrois en rivaner.”

Terwijl het gebeier van de Sint Theresia door de Limburgse heuvels weerklinkt, mijmert Bollen over de risico's van het vak. ”We hebben al twee keer een misoogst gehad, in 1990 en 1991. Door een nachtvorst eind april, begin mei bevroren de ranken. Nachtvorst in het late voorjaar is het ergste wat een wijnboer kan overkomen. We hebben die jaren maar honderd flessen geproduceerd in plaats van de duizend die we onder normale omstandigheden op de markt brachten. Ook in 1996 hebben we door het slechte weer een kleine oogst gehad. Wijnbouw is in Nederland een riskante business.”

Hoeve Nekum is een familiebedrijf dat Math Bollen samen met zijn vader Hugo en broer Laurent bestiert. ”Mijn vader is als boer begonnen met een melkvee- en akkerbouwbedrijf. Mijn broer en ik wilden ook allebei boer worden, maar drie man op één landbouwbedrijf was een beetje teveel van het goede. Daarom hebben we wijnbouw er aan toegevoegd.”

De productie ligt nu op 15.000 flessen per jaar, ongeveer eenvijfde van wat er in totaal aan wijn uit zuid-Limburg komt. Tot nu toe maakte Hoeve Nekum alleen witte wijn – rivaner, auxerrois, riesling en blanc de pinot noir –, maar daarin komt dit jubileumjaar verandering. ”Dankzij het prachtige weer kunnen we dit jaar voor het eerst rode wijn produceren. We hebben die pinot noir in 1990 in een gekke bui aangeplant. Om te oefenen maakten we er tot nu toe alleen witte wijn van. Een beetje uitzonderlijk misschien, maar de rode durfden we niet aan.”

Ook het even verderop gelegen sterrenrestaurant Château Neercannne komt dit jaar met een pinot noir uit eigen wijngaard. Dat is, vertelt chef tournant C. Schormans, voor het eerst sinds 1999. In dat jaar raakten de ranken besmet met een vernietigend virus, dat de hele wijngaard te gronde richtte. De pinot noir, die een lichtrode wijn oplevert, lijkt als druivenras aardig te passen bij het milde Limburgse klimaat. Te veel zon maakt deze wijn loom en vlak, ze gaat dan naar jam smaken. Is het te koud, dan ontstaat een bleke, dunne wijn.

De faam van Limburgse wijnen blijft niet tot de zuidelijke provincie beperkt. Naast plaatselijke restaurants – in Maastricht Le Salonard en Bokes – hebben ook De Vijff Vlieghen en de Silveren Spiegel in Amsterdam de wijnen van Hoeve Nekum op de kaart staan. De riesling is inmiddels zelfs 'koninklijk goedgekeurd'. Met enige schroom vertelt Math Bollen dit 'zijn' riesling werd geschonken op het feest van prins Willem-Alexander en prinses Máxima in Madurodam, één dag voor hun huwelijk. ”Ik heb vernomen dat het prinselijk paar er van heeft genoten.”