Hollands debat

MET WARRIGE en uiteindelijk mislukte manoeuvres om de voorgestelde bijdrage van 1,50 euro per medicijn ongedaan te maken, was het algemeen politieke debat over de plannen van het tweede kabinet-Balkenende vannacht teruggebracht tot Nederlandse proporties. Er leek de afgelopen twee dagen in de Tweede Kamer zo nu en dan iets van een ideologisch dispuut te ontstaan, maar uiteindelijk overheerste toch de door de portemonnee bepaalde vierkante millimeter. Het onderscheiden van hoofdzaken en bijzaken – het blijft een probleem voor de Tweede Kamer.

Nog afgelopen zondag zei Tweede-Kamervoorzitter Weisglas in het televisieprogramma Buitenhof dat hij de debatten in de Tweede Kamer wilde verlevendigen. Maar de wijze waarop de algemene politieke beschouwingen deze week verliepen waren een voorbeeld van het omgekeerde. Ruim zes uur had minister-president Balkenende alleen al nodig om in de eerste ronde de Kamer te beantwoorden. Daarbij bleef geen detail onbesproken; iets waaraan de Kamerleden zelf in hoge mate debet waren.

Als gevolg van het uitgesponnen karakter zou haast de essentie van het debat verloren gaan. En die is dat de Tweede Kamer zich in meerderheid heeft geschaard achter de voornemens van het tweede kabinet-Balkenende om tot het jaar 2007 voor een recordbedrag te bezuinigen. Het kabinet kan nu echt beginnen met de in de troonrede aangekondigde structurele hervormingen van Nederland.

De winst van het debat van deze week is dat premier Balkenende op heldere wijze duidelijk heeft gemaakt dat het hem en zijn collega's om meer te doen is dan het louter op orde brengen van de boekhouding. De cultuuromslag die het kabinet wil bereiken houdt in dat de politiek weg moet van de paternalistische houding, aldus Balkenende. Tegelijkertijd moeten de burgers af van het ongebreideld eisen stellen aan de overheid. Het is een nog altijd ruim te interpreteren vergezicht, maar de vaak harde maatregelen die het kabinet in de deze week ingediende begroting heeft aangekondigd, geven de bedoeling aan.

Moeilijk te rijmen met die lijn is het snelle toegeven van het kabinet aan de wens van de CDA-fractie en de oppositie om de eigen-bijdrageregeling voor medicijnen te beperken. Zaken als eigen verantwoordelijkheid en minder overheid zijn immers bij uitstek in deze maatregel vervat.

HET KABINET kan een begin maken de uitvoering van zijn plannen. Op de vraag wat voor oppositie daar tegenover staat is deze week nog geen antwoord gekomen. De rol die GroenLinks en de Socialistische Partij gaan spelen is helder. Maar zwak was de bijdrage van de PvdA onder leiding van Wouter Bos. Zijn inbreng in het debat woensdag kwam niet veel verder dan een verbale aanklacht tegen het kabinetsbeleid, zonder dat daar een echt alternatief tegenover stond. In het debat van gisteren moest het oppositionele handwerk vooral komen van de fractieleiders van GroenLinks en de SP.

De politieke verhoudingen waarin het kabinet de komende tijd moet opereren zijn deze week bepaald. Nu komt het er voor het kabinet op aan ook steun buiten het parlement te winnen. Dat zal aanzienlijk moeilijker zijn.