`Hamas mag Palestina's lot niet bepalen'

Volgens de Palestijnse oppositiepoliticus Mustapha Barghouti moet het maar eens afgelopen zijn met het solo-optreden van Arafat en Hamas.

Al willen Israël en de VS van hem af, de Palestijnse leider Yasser Arafat speelt ook in de samenstelling van een nieuwe Palestijnse regering een doorslaggevende rol. Vandaar de huidige reeks, vaak lange en moeizame `consultaties' in zijn halfverwoeste hoofdkwartier in Ramallah op de bezette Westelijke Jordaanoever met zowel mede- als tegenstanders. In de laatste categorie valt de arts Mustapha Barghouti, de leider van het Palestijnse Nationale Democratische Initiatief, het PNDI. Hij heeft deze democratiseringsbeweging een jaar geleden opgericht samen met bekende opposanten van de autonomie-akkoorden van Oslo, onder wie Haidar Abdel-Shafi uit Gaza. Abdel-Shafi nam uit protest tegen de gang van zaken al in de beginjaren van het Palestijnse gezag ontslag uit het parlement. De ex-communisten onder leiding van Barghouti beschikten evenmin als de andere linkse, seculiere oppositiegroepen over voldoende aanhang in de verkiezingen van 1996, wat betekent dat ook het PNDI niet in het parlement vertegenwoordigd is.

Volgens Barghouti kan pas over democratisering worden gesproken nadat de Palestijnen echte soevereiniteit hebben gekregen in de Westelijke Jordaanoever en Gaza. ,,Maar we kunnen niet bij de pakken neer blijven zitten tot Israël zo goed is om ons soevereiniteit te verlenen. Minister Salam Fayadh van Financiën heeft een ware schoonmaakoperatie gehouden in de financiële sector, en wij willen dat dat werk voortgezet wordt. Wij eisen dat de veiligheidsdiensten een formeel verbod krijgen nog zakenlui af te persen of te intimideren of zich op andere criminele manieren te verrijken. Wat wij hier meemaakten was geen centrale planning of socialistische staatsinterventie, maar georganiseerde roofbouw, een groepje, een kleine elite die zich van de staatsinstellingen bediende om zichzelf te verrijken.''

Hebben hervormingen wel zin zolang de intifadah voortduurt?

,,De komende premier Ahmed Qurie moet zich beperken tot de interne hervormingen en de onderhandelingen helemaal aan Arafat overlaten. Hij zou een initiatief tot een nieuw staakt-het-vuren moeten nemen dat onder echt internationaal toezicht – dus niet alleen maar van de VS – staat. En uiteindelijk moet dat leiden tot verkiezingen. Ondertussen moeten wij ons toeleggen op interne hervormingen. Hamas mag niet langer alleen beslissen wat er met heel Palestina gebeurt – met een bom. Het zal moeten aanvaarden dat zijn eigenmachtig handelen maar eens afgelopen moet zijn, net zoals Arafat trouwens. Het kan ook niet dat Qurie zich op zijn beurt presenteert als een substituut voor Arafat. Als hij daaraan begint is hij gedoemd tot falen.''

Arafat houdt toch nog altijd alle touwtjes in handen?

,,Arafat zal zich moeten beperken tot de rol van president zoals die is omschreven in de `Basic Law', de grondwet. De door hem ondertekende en begin dit jaar geamendeerde versie van de grondwet omschrijft duidelijk zijn bevoegdheden en die van de premier. De premier moet het beleid uitstippelen en ter goedkeuring voorleggen; het is ook hij die de ministerraad samenroept en de ministerraad leidt. Maar Arafat negeert tot nog toe al die wettelijke regelingen. Hij houdt alle macht aan zich.''

Wat is de rol van Hamas?

,,Hamas moet zichzelf hervormen tot een politieke beweging, en dat betekent dat ook zij zich zullen moeten neerleggen bij de beslissingen van het parlement, en dat zij hun militaire structuur moeten opgeven.

Hoe populair is uw democratisch initiatief?

,,Een paar maanden geleden is gebleken uit een opiniepeiling dat wij vooral op het platteland en in achtergebleven gebieden, in Hebron en Jenin bijvoorbeeld, op veel steun kunnen rekenen, en dat wij snel groeien. Wij bestonden toen nog maar acht maanden en het bleek uit die peiling dat wij hoog scoren in het grijze middenveld, bij 45 tot 50 percent van de mensen die noch bij Arafats Fatah noch bij Hamas of de andere islamitische groepen horen, en we blijven snel groeien.''

Heeft het huidige vredesproces toekomst?

,,Premier Sharon heeft dit plan nooit aanvaard en hij wil zeker niet dat het uitgevoerd wordt. Sharon is uit op annexatie, niet op een vredesakkoord. Maar dat wil niet zeggen dat het niet kan lukken, mits de Amerikaanse president Bush Sharon onder druk zet. Hij heeft daar trouwens belang bij want hij riskeert met de chaos in Irak dat een algemene destabilisering van het Midden-Oosten hem bij de komende verkiezingen zwaar wordt aangerekend. In tegenstelling tot Oslo bevat de Routekaart wel degelijk een duidelijk omschreven einddoel, een onafhankelijke Palestijnse staat, en dat kan niemand ons nog ontnemen.''