De taxichauffeur haalt soms ook medicijnen

Het kabinet wil de vergoeding voor zittend ziekenvervoer schrappen. Patiënten zijn ongerust. Moeten ze na de behandeling zelf terug naar huis reizen? ,,'s Avonds ben je bekaf.''

,,Wij zijn er eigenlijk alleen voor het vervoer, maar je begrijpt dat we de patiënten ook wel even even uit hun jas helpen.'' Chauffeur Hans van Schaik werkt al bijna 25 jaar in het zogenoemde zittend ziekenvervoer. Deze ochtend brengt hij een bewoonster van een verpleeghuis naar het Sint Franciscus Gasthuis in Rotterdam. ,,Ze zit waarschijnlijk al klaar.'' Patiënten die zelfstandig wonen, moet hij soms nog in de kleren helpen. ,,Het zijn voor 95 procent oude mensen die ik vervoer.'' Hun klachten variëren van nierproblemen en gebroken heupen tot psychische problemen.

Het zittend ziekenvervoer is een van de voorzieningen die het kabinet uit het ziekenfonds wil schrappen. Het gaat om de kosten die patiënten maken als ze van en naar een ziekenhuis of een andere medische instelling worden vervoerd, om daar behandeld te worden. Mensen die de reis wegens hun lichamelijke conditie niet op eigen gelegenheid of met het openbaar vervoer kunnen maken, krijgen van hun huisarts een briefje, zodat ze de taxikosten kunnen declareren bij hun zorgverzekeraar. Volgens het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt te vaak onnodig gebruik gemaakt van de regeling.

De plannen van het kabinet zaaien onrust onder de patiënten, vertelt Van Schaik. ,,Ze zijn als de dood dat ze hun vervoer kwijtraken of dat ze het zelf moeten betalen, wat ze niet kunnen.''

Ziektenkostenverzekeraar Groene Land Achmea begon december vorig jaar met een proef waarbij de medische verwijzing van de huisarts verdween. Een `centrale indicatiesteller' bij de verzekeraar bepaalt nu of een patiënt in aanmerking komt voor een vergoeding. Deze beoordeling wordt opgenomen in een elektronisch bestand, dat de zorgvervoerder moet raadplegen voor iemand wordt vervoerd. Uit de eerste resultaten van de proef is gebleken dat minder patiënten gebruikmaakten van het zorgvervoer. De kosten daalden zo met 22-37 procent, aldus VWS.

Het schrappen van de vergoeding voor het zittend ziekenvervoer, waarvan naar schatting 300.000 personen gebruikmaken, levert jaarlijks een besparing op van 200 miljoen euro. Om de effecten te verzachten voor patiënten die echt niet zonder kunnen, stelt het kabinet volgend jaar zestig miljoen euro beschikbaar en vanaf 2005 zeventig miljoen euro per jaar. Hoe dit geld besteed wordt, is nog onduidelijk.

Van Schaik rijdt in zijn witte busje van Bornkamp Ziekenvervoer langs een flatje. ,,Daar op drie hoog woont iemand die stijf staat van de reuma'', wijst hij. ,,Die heb ik wel eens geholpen met aankleden.'' Het staat niet in zijn taakomschrijving, maar soms haalt hij ook snel even medicijnen voor zijn klanten. ,,Ze kennen me, ik krijg voorrang bij de apotheek.''

Mevrouw Jonker-Grinhuis (88) zit inderdaad al klaar in haar rolstoel. Vanochtend worden haar nieren vier uur lang gedialyseerd; dat moet drie keer per week gebeuren. Ze heeft gehoord over de plannen van het kabinet. ,,De regering doet ons wat aan, verschrikkelijk. Ze willen ons kleineren. De mensen moeten de medicijnen weer zelf betalen. De ouden van dagen hebben al een paar jaar niets erbij gehad.'' De 88-jarige heeft overigens zelf niets te vrezen. Haar vervoer wordt vergoed via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, omdat ze in een verpleeghuis woont.

De Tweede Kamer stond tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen stil bij het zittend ziekenvervoer. De CDA-fractie verklaarde zich voorstander van een bezuiniging. Vervoer naar bingo-avondjes moet niet langer vergoed worden, zei fractievoorzitter Verhagen. Maar voor patiënten die het zorgvervoer echt nodig hebben, zoals nierpatiënten die gedialyseerd moeten worden en kankerpatiënten die een chemokuur moeten ondergaan, wil de fractie de vergoeding via het ziekenfonds in stand houden. Zeventig miljoen euro moet daarvoor voldoende zijn. Het CDA denkt te kunnen besparen door ,,scherper te indiceren''. Bij een diagnose moet niet alleen worden vastgesteld welke behandeling een patiënt nodig heeft, maar ook welk vervoer. Premier Balkenende beloofde gisteren naar het CDA-voorstel te kijken.

Van Schaik is aangekomen bij verpleeghuis `Humanitas'. Hij tilt de rolstoel van mevrouw Jonker-Grinhuis met een liftje in het busje. Onderweg vertelt ze dat ze sinds een jaar nierpatiënt is. Na de dialyse is ze meestal ontzettend moe. ,,Je moet stilliggen. 's Avonds ben je bekaf.''

De Landelijke Vereniging van Dialyserenden is fel tegen de bezuiniging. Nierpatiënten zijn na de dialyse niet in staat om zelfstandig naar huis te gaan, zegt een woordvoerster. ,,En als je hen het openbaar vervoer in wilt jagen, moet je de buschauffeurs dezelfde medische scholing geven als de zorgvervoerders.''

Het is spitsuur bij het Sint Franciscus Gasthuis. Er staat nog een aantal witte busjes geparkeerd. ,,Eigenlijk hoor ik de patiënten bij de ingang neer te zetten, en dan zien ze maar hoe ze boven komen'', zegt Van Schaik, terwijl hij de patiënte naar de lift duwt. In de wachtruimte van de dialyse-afdeling blijft ze achter. Over vierenhalf uur rijdt de taxi weer voor.

Eigenlijk had Van Schaik al bij zijn volgende klant moeten zijn. Maar soms duurt het nu eenmaal wat langer. ,,Het zijn geen vuilniszakken die je vervoert, maar mensen. Dat is toch anders.''