De banenzoeker en het geheim van verborgen vacatures

Het aantal vacatures blijft dalen, zo meldde het CBS gisteren. Maar hebben de instanties zoals het CWI, het voormalige arbeidsbureau, wel alle banen in beeld? `Er zijn verborgen vacatures.'

In het kantoor van het reïntegratiebureau Maatwerk hangen aan een wand rijen kaartjes met vacatures. Een vacature bij een uitvaartbedrijf, een vacature bij een taxibedrijf, een vacature in een magazijn; gevonden door medewerkers die met de telefoongids op het bureau bedrijven afbellen met de vraag of ze een baan hebben. ,,Bij het rondbellen stuit je vaak op verborgen vacatures'', zegt vestigingsmanager M. van Bussel. ,,Dan wordt er bijvoorbeeld bij een bedrijf de telefoon niet opgenomen, of na heel lange tijd. Dan vragen we later aan zo'n bedrijf: heeft u niet toevallig een receptioniste nodig?''

Vacatures zijn schaars geworden met de huidige economische tegenwind. Gisteren meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat in het tweede kwartaal het aantal vacatures licht is gedaald. Daarmee houdt de daling van het aantal vacatures al tien kwartalen aan. De spoeling is dun geworden voor de banenjagers van bijvoorbeeld Maatwerk en van het voormalige arbeidsbureau, het CWI. De verborgen vacatures, de banen die niet worden gemeld, bieden volgens de mensen van Maatwerk echter kansen.

Bestaat er naast de verborgen werkloosheid – bijvoorbeeld mogelijk in de WAO – inderdaad een verborgen werkgelegenheid? Het CBS meet het aantal vacatures door een schriftelijke enquête onder 26.000 bedrijven 4.000 overheidsinstanties. ,,We gaan ervan uit dat we daarmee een compleet beeld hebben van het aantal vacatures'', zegt CBS-onderzoeker J. Weidem, ,,maar we krijgen wel eens een signaal dat we het aantal een beetje onderschatten.'' Zo heeft de detailhandel wel eens laten weten dat het aantal vacatures daar hoger ligt dan het CBS meet, onder meer doordat geënquêteerde personeelsmanagers in met name grootwinkelbedrijven niet altijd een volledig beeld hebben van de banen in hun bedrijf.

Op de 114.000 vacatures die het CBS gisteren heeft gemeld zal dat niet heel veel uitmaken. Er is echter nog een ander soort verborgen werkgelegenheid. Bij het CWI – voluit Centrum voor Werk en Inkomen – staan al maandenlang gemiddeld ongeveer 40.000 vacatures open. Naast de 180.000 vacatures die jaarlijks worden aangemeld door bedrijven, komen bij het CWI nog zo'n 20.000 banen binnen op zijn website werk.nl. ,,Daar zitten er veel bij die ook op de reguliere wijze zijn gemeld, maar waarschijnlijk ook extra vacatures. We werken aan een methode om de dubbeltellingen eruit te halen'', zegt arbeidsmarktdeskundige A. Bouman van het CWI.

Van de vacatures die het CBS traceert worden hoe dan ook zo'n 70.000 vacatures niet gemeld bij het CWI, dat dus ongeveer eenderde van de banen in beeld heeft. Tweederde van de banen is dus onzichtbaar voor de werkzoekende die in het CWI-kantoor of thuis achter de computer op werk.nl naar een baan zoekt. ,,Veel banen worden via via vervuld, doordat mensen hun vrienden of kennissen op de hoogte brengen van een vacature – 40 procent van de vacatures wordt vervuld via dergelijke informele kanalen'', zegt Bouman van het CWI. In veel andere gevallen zet het bedrijf een advertentie op de website of in de krant, advertenties die in veel gevallen wel door het CWI worden getraceerd.

Dat neemt niet weg dat er een niemandsland is van banen die niet makkelijk zijn te zien, ook al heeft het CBS ze wel geteld. In dat niemandsland is het CWI op jacht gegaan met een vacature-offensief, waarbij onder meer een vacaturelijn is opengesteld. ,,We werken daarbij samen met brancheorganisaties in onder meer de zorg, de horeca en de groothandel, sectoren waar naar verhouding veel vacatures zijn. Binnen 72 uur na aanmelding van een vacature, leveren wij kandidaten'', zegt CWI-woordvoerder B. Crouwers. ,,Dat vind ik eerlijk gezegd vrij snel.''

Het reïntegratiebureau Maatwerk zoekt al jaren in dit niemandsland, omdat zijn werkloze kandidaten doorgaans kampen met achterstand (laag opgeleid, lang zonder werk) op de reguliere arbeidsmarkt. ,,Iedereen jaagt op de vacatures die wel bekend zijn, wij niet. Bedrijven vinden het vaak te veel moeite om de vacatures aan te melden bij het arbeidsbureau of vinden de advertenties te duur. Wij benaderen zelf bedrijven'', zegt directeur J. Berends. ,,Soms zien we bijvoorbeeld dat een industrieterrein wordt uitgebreid. Dan gaan naar een nieuw bedrijf toe en vragen de personeelschef of hij nog mensen nodig heeft.''