Aanraken mag

De Brusselse kunstenaar Michel François (1956) maakte in de jaren negentig naam met zijn foto's, video-installaties en sculpturen. Op de Biennale van Venetië hing hij in 1999 het Belgische paviljoen vol pluizebolletjes van paardenbloemen en tartte zo het publiek, dat natuurlijk niets liever deed dan toegeven aan de destructieve neiging om ze uit te blazen. In een Berlijnse galerie wist hij de dagelijkse galeriepraktijk te ontregelen door de bureaus vol te storten met kleurige bergjes prullen. En in het Centre Pompidou in Parijs, dat onlangs de installatie Le Salon Intermédiaire (2002) van hem aankocht, schendt hij de museumgrondwet niet aanraken. In zijn Salon mogen alle objecten worden aangeraakt zodat ze, net als bij `gewone' voorwerpen, veranderen in het gebruik. Zo wordt de bank van wit piepschuim smoezelig door het zitten. Maar geen nood, van tijd tot tijd schraapt François de vuile piepschuim-zitting af totdat er uiteindelijk geen bank meer over is.

In galerie Lumen Travo gaat hij ook weer ontregelend te werk, al is het nu subtieler. Het galeriebureau liet hij dit keer ongemoeid, maar pal daarboven bungelt een armoedig lampepeertje dat een beetje de spot drijft met de doorgaans onberispelijk strakke galerie-interieurs. Maar de lamp is geen lamp meer. François vulde hem met hete giethars waardoor het glas knapte en er een massief peertje overbleef. Ook de twee grote ballonnen die naast elkaar op een plank liggen, liet hij van substantie verwisselen door ze in glas te blazen. En de ongepelde pinda's op hun sokkel verraden door hun glans dat ze allang geen pinda meer zijn, maar gegoten in brons.

François lijkt geobsedeerd door metamorfoses. Bij de foto van een reusachtige omgehakte boom heb je de titel, Rhino-Tree, niet nodig om in de dikke stam meteen een liggende neushoorn te zien. Bij zijn video-installatie Hallu drijft hij het spel van gedaanteverwisselingen nog verder door. We zien twee identieke projecties van handen die frommelen aan een stuk aluminiumfolie. In werkelijkheid is er maar één hand bezig, maar door een spiegeling lijken het er twee en zijn de vormen die opdoemen in de folie volmaakt symmetrisch. Een vleermuis verandert in een boeddha, een masker in een vogel en een aap in een tempel – het beeld is er nog niet, of het is al weg. De weerkaatsing van de glinsterende folie vormt op de tegenoverliggende wand een even zinsbegoochelend schouwspel van, zo lijkt het, zonlicht op stromend water.

De suggestieve transformaties van François bedotten het oog, al is het maar voor een seconde. En tegelijk wekken ze de onweerstaanbare lust om er even aan te raken – om te voelen aan de bronzen pinda's of aan de sculptuur van hagelwit, uitgeplozen touw dat als een paardenstaart naar beneden hangt. Gelukkig is dat aanraken ook bij deze expositie niet verboden.

Michel François, Hallu. T/m 5/10 in: Galerie Lumen Travo, Lijnbaansgracht 314, Amsterdam. Open wo t/m za 13-18u, zo 5 okt. 14-17u. Inl. 020-6270883 of www.lumentravo.nl