Vertrutting

Marjan Sax heeft niet stilgezeten in haar leven. Ze was actief in de radicale vrouwenbeweging en richtte in 1983 met eigen geld Mama Cash op, een onafhankelijk financieringsfonds voor vrouwen. Ze heeft nu de leeftijd bereikt - ze is van 1947 - waarop ze achterom kan kijken, een bezigheid die niet iedereen voldoening geeft. Ook Marjan Sax niet.

Gisteren hield ze in de Mozes en Aaronkerk in Amsterdam de tweede Mosse Lezing, vernoemd naar George Mosse, een liberale historicus van Duits-joodse afkomst. ,,Er zullen vooral vrouwen aanwezig zijn en daarvan zal zeker negentig procent lesbisch zijn'', had een van de organisatoren mij tevoren gezegd. Hij bedoelde het, voorzover ik kon nagaan, niet als waarschuwing.

Zijn voorspelling kwam uit, al durf ik niet in te staan voor het exacte percentage lesbiennes. Maar het was hoog, dat zeker. De gemiddelde leeftijd leek me trouwens ook aan de hoge kant er waren opvallend weinig jonge vrouwen. Het is het gevolg van een ontwikkeling die strijdbare feministes als Marjan Sax nogal bitter stemt.

Aan haar performance was het niet te merken. Ze bleek een kleine, kwieke vrouw, voor deze gelegenheid gestoken in een kek, rood jasje. Haar toon was monter, maar haar betoog verried teleurstelling.

Naar een nieuwe seksuele revolutie, was de titel van haar lezing.

Waren we niet nauwelijks bekomen van de oude seksuele revolutie? Nee, vond Marjan Sax, want die was vastgelopen in `vertrutting'. Bij de jonge vrouwen van nu miste ze een politieke dimensie, er was geen strijdcultuur meer, alleen nog maar een danscultuur: uitgaan, daar draaide het allemaal om. Natuurlijk was er veel veranderd ten opzichte van dertig jaar geleden. Er kon veel openlijker over seks worden gepraat. Maar nog altijd waren te veel vrouwen vooral gericht op een vaste relatie, op huisje-boompje-beestje.

Het huwelijk en Marjan Sax leek nu echt even te gruwen was inmiddels ook in lesbische kringen volledig geaccepteerd. Dat vermaledijde huwelijk, waarin de vrouw vroeger onderdrukt werd en nu de lesbische lust gedoofd wordt. En dan ook nog dat lesbische moederschap! Marjan Sax gunde ieder het zijne (hare), maar mocht het misschien ook een onsje minder burgerlijk?

Ze was ook bezorgd. Overal om zich heen zag ze een hang naar normaliteit en verrechtsing. Als die ontwikkeling zich doorzette, zou alles wat zich onderscheidde weer gediscrimineerd kunnen worden. Kijk naar Bush met zijn antiabortuscampagne, naar de homohaat van het Vaticaan.

Ook daarom werd het tijd voor een nieuwe seksuele revolutie, eentje zonder hokjesgeest, waarin iedereen van alles kon zijn, nu eens hetero, dan weer homo of lesbo, helemaal afhankelijk van degene die je leuk vond.

Toen Marjan Sax deze woorden sprak, kreeg haar stem iets juichends, alsof ze het beloofde land dat achter de horizon verdwenen leek – het land van melk, honing en lust, veel lust – opeens weer voor zich zag.

Op de terugweg bestelde ik in de Euro Pub op de Dam voor 11,50 euro een `Screaming Multiple Orgasm', een cocktail met wodka, amaretto, Tia Maria en orange juice. Na zo'n lezing kun je niet achterblijven.