Lijmen-achtig toneelstuk van Elsschot ontdekt

In de archieven van het Vlaamse jaarboek Snoecks Almanak is een onbekend toneelstuk van Willem Elsschot ontdekt. Het werd anoniem gepubliceerd in de editie van 1953, maar kan nu ,,met grote zekerheid'' aan Elsschot worden toegeschreven, aldus Guido Lauwaert die al eerder over Elsschot publiceerde en ook theatervoorstellingen van diens teksten maakte. Lauwaert deed zijn vondst tijdens onderzoek voor een artikel over Elsschot en Snoecks, voor de komende editie van het jaarboek, die half oktober verschijnt.

Het stuk, getiteld De landman van Chicago, of hoe men uitgever wordt van een landbouwblad, is een ,,blijspel in twee bedrijven'', en doet denken aan Elsschots roman Lijmen (1924) over de bedrieglijke verkooppraktijken van het Algemeen Wereldtijdschrift. De hoofdpersoon is de jonge Sam, die eigenhandig een heel tijdschrift vult met verzonnen reportages. Als een van zijn superieuren oppert dat het ,,een idioot blad'' wordt, antwoordt Sam: ,,Een idioot blad vindt altijd lezers! Hoe dommer het blad, hoe meer lezers.''

Onder zijn ware naam Alfons de Ridder was Elsschot van 1942 tot 1960 de exclusieve advertentie-acquisiteur van Snoecks. In de uitgave van 1953 vulde hij 48 pagina's met advertenties. ,,Maar op elke pagina bleef nog een smalle kolom over'', aldus Lauwaert, ,,en die heeft hij opgevuld met deze tekst.'' Dat het stuk nooit eerder als een werk van Elsschot is herkend, wijt Lauwaert aan het feit ,,dat Snoecks altijd door de literaire wereld een beetje denigrerend bekeken is.''

Uitgeverij Bas Lubberhuizen hoopt eind dit jaar een nieuwe bundel over Elsschot uit te geven, waarin ook de tekst van het toneelstuk staat. ,,Het is een speelbaar stuk'', zegt Lauwaert. ,,Een goede regisseur zou bijvoorbeeld het komische element wat extra kunnen aanzetten. Maar groots is het niet.''