Kansarmen niet spreiden

Pleidooien voor spreiding van allochtonen zijn de laatste tijd niet van de lucht. Na de aankondiging in Rotterdam van een allochtonenstop voor concentratiewijken, willen de regeringspartijen kansarme nieuwkomers gedwongen gaan spreiden en sluiten zij ook gedwongen verhuizing van allochtonen uit concentratiewijken niet uit. Voorstellen als deze ontnemen echter het zicht op wat werkelijk moet gebeuren in wijken die gebukt gaan onder een scala van problemen.

Wat helpt is het sturen van het woningaanbod

Als er al aan spreiding gedaan moet worden, dan zou dat de gedwongen spreiding van autochtonen moeten zijn. Die moeten meer gespreid worden, zodat in hun aantrekkelijke `witte' wijken ruimte vrij komt voor allochtonen.

Het probleem is ook helemaal niet dat allochtonen niet willen spreiden of zo nodig bij elkaar willen wonen. Het probleem is dat veel goedkope woningen in wijken als een eenzijdig aanbod bij elkaar staan. En als we niet oppassen, dan worden nog meer `eenzijdige' wijken gebouwd, maar dan nu met dure koophuizen. In de nieuwe Vinexwijken halen we met moeite 25 procent sociale huurwoningen en dat geeft al gemor omdat daardoor de aantrekkelijkheid van koopwoningen af zou nemen.

Veel problemen in concentratiewijken hebben te maken met overlast, vervuiling, vandalisme, verloedering, beheer en criminaliteit. Die zaken moeten aangepakt worden. Als spreiding op één of andere wijze al zou lukken, dan worden problemen beter hanteerbaar, maar dat sluit niet uit dat met man en macht de problemen blijvend moeten worden aangepakt.

Dezelfde woningmarktwetten die allochtonen bij elkaar brengen in concentratiewijken, zijn de oorzaak van de samenballing van naar verhouding ook meer kwetsbare groepen, zoals mensen met psychische problemen, asocialen, problematische jongeren, ex-gedetineerden, grote en kleine criminelen, zwerfkinderen, drugsklanten en dak- en thuislozen. Passende huisvesting alsmede begeleiding van deze groepen – en daarmee de beperking van hun overlast – levert een waardevolle bijdrage aan de leefbaarheid van die wijken. Dáár zou het debat over moeten gaan.

Maar niet alleen daarover. Wat namelijk te denken van de groeiende groep illegalen, onder wie nieuwkomers, die veelal onderdak vindt bij familie en vrienden in juist de gewraakte concentratiewijken? Zij zijn medebepalend voor het leefklimaat aldaar. En wat te denken van illegale bewoning, overigens ook door autochtonen, die wij nauwelijks onder controle kunnen krijgen?

Om de sociaal-economische positie van mensen in probleemwijken op te krikken willen wij als woningcorporatie – voor zover dat in ons vermogen ligt – bewoners tegen betaling bij het beheer van wijktaken betrekken.

Wij geloven in de positieve effecten van gemengde wijken, al moeten de verwachtingen niet worden overdreven. Maar te veel wordt dit idee met de mond beleden. En in plaats van krampachtig proberen te sturen van woningverdeling, is het beter het woningaanbod te sturen. Wanneer het aanbod gemengd wordt, zal dit zijn uitstraling hebben op de bevolking, die een gemengd karakter zal dragen. Deze gedachte ligt al ten grondslag aan veel herstructureringsplannen van wijken. Dat gaat wel veel geld en tijd kosten en een goed draagvlak is moeilijk te verkrijgen, zelfs in die wijken zelf. Dat laatste is begrijpelijk: voor lagere inkomens zit er, als zij niet oppassen, een fors hogere huur in óf een verhuizing naar een andere (probleem)wijk. En de veelverdieners moeten eerst nog zien of het in de opgeknapte wijken echt beter wordt.

Het ware wenselijk dat in de nabije toekomst de door de politiek bepaalde huurprijzen in de sociale sector meer gaan variëren en dat de prijzen in duurdere wijken worden gesubsidieerd. Bijvoorbeeld met een koopsubsidieregeling die echt wat voorstelt en een reëel deel van de koopwoningen binnen bereik van mensen met een laag inkomen brengt. Dan zal de woningmarkt heel anders gaan werken en dan zal er sprake zijn van een betere verdeling van de bevolking over wijken. Dat is beter en sneller te regelen dan mogelijke spreidingsmaatregelen en de individuele keuzevrijheid blijft gerespecteerd.

Guus Haest is adviseur marketing en innovatie en Anton van Usen is voorzitter van de Raad van Bestuur van woningcorporatie Portaal.