Duitsland is somber, maar hier gaat het goed

Na de deelstaatverkiezingen van zondag in Beieren zal CSU-leider Edmund Stoiber opnieuw minister-president worden. ,,Ik zou niet kunnen zeggen waar we nog zwakke punten hebben.''

Geflankeerd door twee medewerkers stuift Edmund Stoiber de kabinetszaal van de Beierse kanselarij binnen. Grist een krakeling uit een mandje. Neemt een hap. Knikt goedkeurend. Hij is 20 minuten te laat. Steekt onmiddellijk van wal. Zijn boodschap: Beieren is af.

Het is een stralende dag. Achter Stoiber wappert de Beierse vlag met de blauwwitte pastilles fier op een zachtgeel paleis. In de Hofgarten ruist de wind door de bomen. De wereld is een sprookje, Edmund de koning. Tijdens een ontmoeting met buitenlandse journalisten is de minister-president zo opgewekt, het is haast ondraaglijk.

Zondag zijn deelstaatverkiezingen en de voorzitter van de CSU is zeker van een glansrijke overwinning. Vijftig procent plus x. Wat is x? Drie procent, misschien een tikkeltje meer. De SPD heeft een overwinning al lang uit het hoofd gezet. Ze wil slechts voorkomen dat Stoiber en de zijnen een tweederde meerderheid halen in het Maximilianeum, het deelstaatparlement. Dat zou niet goed zijn voor de democratie. Op een affiche van de Groenen is Stoiber afgebeeld op een rode vlag, in de linkerbovenhoek een ster en een Weisswurst. Geen eenheidsworst in Beieren.

Een jaar geleden kwam Stoiber 6.000 stemmen tekort om bondskanselier te worden. Wat heeft hij toen fout gedaan? ,,Ik geloof dat ik vorig jaar alles goed gedaan heb. We haalden in Beieren 58,7 procent van de stemmen. Dat is een keurig resultaat.'' Maar hij verloor. Toch? De overstroming van de Elbe gaf de zittende machthebber een natuurlijk voordeel, zegt hij. Schröder maakte bovendien van Irak een binnenlands thema. Twee weken later zou Schröder niet gewonnen hebben. ,,En nu ook niet.'' De nieuwe deelstaten in het oosten hielpen Schröder aan de overwinning. ,,In de elf oude deelstaten behaalden we een meerderheid. Als de Duitse eenwording er niet was geweest...'' Hij maakt de zin niet af.

In Beieren is de liefde voor de CSU en haar 61-jarige boegbeeld ongebroken. Waar komt die onvoorwaardelijke steun vandaan? ,,In Duitsland is de sfeer slecht, in Beieren gaat het goed. Mensen voelen dat. Als een Beier met familie in het noorden belt, hoort hij: jullie hebben het altijd beter.'' En dat klopt, zegt de man die de deelstaat al tien jaar regeert.

,,We hebben meer zelfstandigen, meer nieuwe bedrijven. We hebben de modernste luchthaven van Europa. Berlijn heeft niet één directe verbinding met de Verenigde Staten, wij hebben er veertien per dag.'' De economie groeit, de werkloosheid is laag, schulden maakt Beieren vrijwel niet. ,,We zijn Deutscher Meister. We spelen Champions League, nationaal én internationaal.''

Het onderwijs is goed, innovatie staat voorop. 28 procent van alle Duitse patenten worden in Beieren aangevraagd. ,,Terwijl elders nog over genetische manipulatie gediscussieerd wordt bouwen en investeren wij.'' Technologie in Beieren, zegt Stoiber, dat is ,,Erste Sahne.'' Ook de cultuur bloeit. Over het vorig jaar geopende museum Pinakothek der Moderne roept hij: ,,Welke deelstaat krijgt dat voor elkaar!'' Over een subsidie voor expressionistische kunst: ,,We hebben dat werk veiliggesteld. Voor de hele mensheid.''

De prestaties van Beieren zijn top, maar er is beslist nog iets dat beter kan? Stoiber wordt stil. Leunt achterover. ,,Ik zou u niet kunnen zeggen waar we nog zwakke punten hebben.'' Denkt nog eens na. O ja, er moeten meer opvang komen voor kinderen jonger dan drie. ,,Maar gemeten aan het gemiddelde zou ik niet weten waar we achterlopen.''

Is de almacht van de christen-democraten in Beieren niet gevaarlijk? Hoe voorkomt Stoiber corruptie? ,,Ik heb een onafhankelijke bureaucratie waar alleen keiharde prestaties tellen.'' Hij slaat zijn medewerkers op de schouder. ,,Zij zitten hier alleen maar omdat ze excellente resultaten boeken.'' Stoiber's Musterknaben lachen ongemakkelijk.

En de democratie? Lijdt die niet onder de onaantastbaarheid van één partij? ,,Er wordt in Beieren al dertig jaar geroepen: we moeten iets anders! Ik zeg: Maar wat dan?'' Democratie functioneert in Beieren net zo als elders, zegt Stoiber. De kiezer bepaalt wie regeert. De kiezer moet tevreden zijn; een regering moet flexibel zijn en goed luisteren.

,,Ik stuur mijn ministers daarom naar buiten, het terrein in.'' Raus in die Fläche.

Een overwinning zondag heeft geen directe invloed op de machtsverhoudingen in Berlijn. Een eclatante zege komt Stoibers politieke statuur natuurlijk wel ten goede, te meer daar hij zich in de campagne sterker afzet tegen de regering in Berlijn, dan tegen zijn directe tegenspeler van de SPD in Beieren, Franz Maget. ,,Dit is de meest dilettantistische regering die we ooit hadden'', zegt hij over de regering-Schröder. Stoiber heeft geen ambitie om volgend voorjaar Johannes Rau op te volgen als bondspresident. Of hij in 2006 opnieuw een gooi zal doen naar het kanselierschap laat hij in het midden.