Beethoven klinkt als stevig bouwwerk

Het Koninklijk Concertgebouworkest wordt deze week gedirigeerd door Herbert Blomstedt, die in 2005 wordt opgevolgd door Riccardo Chailly als Gewandhauskapellmeister en Generalmusikdirektor in Leipzig. Blomstedt vervangt Chailly in februari tijdens een Amerikaanse tournee van het Concertgebouworkest, dat hij twintig jaar geleden voor het eerst leidde.

Blomstedt dirigeert deze week de Vierde symfonie van Beethoven en de Vierde symfonie van Tsjaikovski. De Vijfde van Beethoven en de Zesde van Tsjaikovski lijkt een interessanter programma. Maar de in Amerika geboren Zweedse dirigent, die eerder werkte in Scandinavië, Dresden en San Francisco, is zó ouderwets en degelijk, dat hij zijn eigen vorm van `authenticiteit' met zich meebrengt die ook dit concertprogramma laat klinken als buitengewoon.

In Beethovens Vierde placeert hij het orkest in kleine bezetting op het halfrond oplopende podium als een piramide, met paukenist Marinus Komst op de top. Bassen en celli zitten naar oud-midden-Europese gewoonte op links. En deze Beethoven, een voorstudie voor de Zesde (`Pastorale'), klinkt met een onopgesmukte klank als een stevig bouwwerk. Blomstedt keert terug naar de vroege 19de eeuw met een rustig uiteengezet vertoon van klassieke retoriek, het fundament nog in de late Mozarttijd.

De late romantiek, door andere dirigenten lang over Beethoven uitgegoten, blijft bewaard tot Tsjaikovski's Vierde, maar klinkt ook hier in de heftige gemoedsbewegingen als origineel. Na onwaarschijnlijke, zelfs surrealistisch lichte strijkerspassages, belandt Blomstedt telkens weer midden in de emotionele chaos, die hier een voorstudie is voor de Zesde symfonie (`Pathétique'), die eindigt in een totale catastrofe. Het orkest volgt Blomstedt met overgave in de roerigste delen en in het Scherzo met de spatgelijke pizzicati. Na afloop trok de hartelijke Blomstedt door het orkest om overal handen te schudden.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Herbert Blomstedt. Gehoord: 17/9 Concertgebouw Amsterdam. Herh: 18 en 19/9. Radio 4: 21/9 14u.