Plan Berlusconi voor grondwet

Na maanden van overleg heeft de regering Berlusconi gisteren een ingrijpende en langverwachte grondwetswijziging voorgesteld. De belangrijkste aspecten zijn: meer macht voor de premier, meer invloed voor de regio's en minder autonomie voor de rechterlijke macht.

Volgens de voorstellen krijgt de premier beduidend meer te zeggen. Hij krijgt de macht om ministers aan te stellen en te ontslaan, iets wat volgens Berlusconi ,,nodig is om de regering op één lijn en gedisciplineerd te houden''. De premier mag ook de president van de republiek verzoeken het Huis van Afgevaardigden te ontbinden. Indien de president daartoe besluit, is de premier verantwoordelijk voor deze beslissing. In plaats van voorzitter van de ministerraad wordt de premier voortaan eerste minister genoemd, die overigens niet direct gekozen kan worden. Bij verkiezingen zullen partijen die een lijstverbinding hebben hun premierkandidaat op het stembiljet presenteren.

De Senaat wordt volgens het voorstel voortaan regionaal gekozen en krijgt ook een controlerende rol bij regionale wetgeving. Dit komt tegemoet aan de wens van coalitiepartij Lega Nord van Umberto Bossi. Deze partij ziet overigens haar belangrijkste eis nog niet ingewilligd: meer regionale invloed op de verdeling van gelden, zodat de rijkere noordelijke regio's meer zeggenschap krijgen op de besteding van belastinggeld dat in het noorden is geïncasseerd.

Het wetsvoorstel voorziet verder in het terugbrengen van het aantal parlementariërs. Het Huis van Afgevaardigde zou inkrimpen van 630 tot 412 en de Senaat van 315 tot 206. Dit zou pas vanaf 2011 ingaan. De andere institutionele wijzigingen zouden vanaf 2006 moeten worden ingevoerd. Eén daarvan is dat de rechterlijke macht minder en de regionale politiek meer invloed krijgt bij de samenstelling van het constitutionele hof dat wetsvoorstellen toetst aan de grondwet.

Het gisteren gepresenteerde voorstel tot grondwetswijziging moet nu twee keer in het Huis van Afgevaardigden en twee keer in de Senaat worden goedgekeurd. Als het voorstel in de tweede ronde niet met een tweederde meerderheid wordt aangenomen, kan er om een referendum worden gevraagd.

Berlusconi verwacht de eerste goedkeuring eind 2003 te krijgen en hoopt dat de wetswijziging eind van 2004 een feit is.

Hij omschreef de plannen als de realisering van het ,,contract met de Italianen'' dat hij aan het begin van zijn termijn heeft getekend. Hij riep de oppositie op de voorstellen niet te blokkeren. Mocht dit wel gebeuren, dan wil de regeringscoalitie, die zowel in de Senaat als in het Huis van Afgevaardigden een meerderheid heeft, de plannen eenzijdig doorvoeren.

De oppositie spreekt van ,,een verbrokkeling van de instituties'' en zegt niet van plan te zijn om het voorstel volgens het adagium slikken of stikken te accepteren.