Meesterlijk overdreven Franse animatiefilm

De werkelijkheid is iets om af en toe genoeg van te krijgen. Moet dat nou echt, die zon die elke dag op- en ondergaat, die trein die altijd om 14.43u vertrekt, of ietsje later, honger, dorst, toiletten. Gelukkig zijn er tekenfilms. Zij bieden onverwijld ontsnapping aan de dienstregeling. Niets hoeft te zijn zoals het is, of zo te blijven. Boterhammen worden vlinders. Treinen rijden over zee. In New York spreken ze Frans. Dat laatste voorbeeld is afkomstig uit Les triplettes de Belleville, een getekende speelfilm van Sylvain Chomet. Het is een Franse speelfilm, getekend in Canada, België, Litouwen en Frankrijk, en bijna alles is er bijzonder aan. Op de eerste plaats natuurlijk dat hij Frans is. De meeste tekenfilms komen nu eenmaal uit Amerika. Op de tweede plaats dat hij niet op de eerste plaats voor kinderen is gemaakt. Dat gebeurt ook bijna nooit. Les triplettes bewijst hoe jammer dat is. Juist voor volwassenen kan de zoete anarchie van de tekenfilm balsem zijn. Kinderen kunnen zich er nog over verbazen dat de zon opgaat.

Les triplettes is een meesterlijk overdreven film. Chomet, die in Frankrijk werd opgeleid als striptekenaar en in Engeland animeren leerde bij reclamefilms, gebruikt als eerste troef de karikatuur. Veel is in Les triplettes nog meer zo dan het in werkelijkheid al is. Frankrijk is Franser, Amerika Amerikaanser en het jongetje dat de hoofdrol in de film speelt nog zieliger dan weesjongetjes in films meestal zijn. Zelfs zijn knuffel kijkt treurig. Chomets tweede wapen is de verrassing. Het jongetje wórdt bijvoorbeeld niet de hoofdpersoon van de film, zoals je de eerste minuten verwachten kon. Die rol is weggelegd voor zijn grootmoeder. De plot van Les triplettes bevat nogal wat onverwachte wendingen zonder zichzelf daarvoor op de borst te kloppen. De film dendert lekker door. De Tour de France, de maffia, kikkers, Django Reinhardt, Jacques Tati en een hond spelen er allemaal een rol in. En dat alles zonder dat er een woord gezegd wordt. Generaal De Gaulle is op een televisie nog het langst verstaanbaar aan het woord.

Onverwacht is ook de mengeling van sentimentaliteit en valsheid. Vooral de hond Bruno krijgt het zwaar te verduren. Hij is het bijvoorbeeld die de grootmoeder in staat stelt op een waterfiets de oceaan over te steken als de actie zich van Parijs naar de nieuwe wereld verplaatst. Bruno trekt de fiets al zwemmend door het water omdat er een stuk worst voor zijn neus hangt. Het sentiment mag er ook zijn. Bijna pijnlijk zijn de close-ups van het gezicht van de grootmoeder, die zo onvoorwaardelijk van haar kleinzoon houdt. Die liefde is de motor van de film, en Chomet heeft er slim voor gekozen om die niet voor de hand te laten liggen. De kleinzoon is geen schattig ventje.

De scène met de waterfiets kan ook dienen als voorbeeld van de cartoonlogica waar Chomet zich van bedient. Hij geeft wel een reden waarom het oversteken van de oceaan per waterfiets mogelijk zou zijn, maar die reden slaat nergens op. Oorzaak en gevolg zijn schitterend uit balans. Het is dit soort onzinnige logica waar ook Nick Park, de bedenker van de met klei geanimeerde Wallace en Gromit, zo goed in is.

Met Park deelt Chomet ook zijn voorkeur voor de jaren dertig, veertig en vijftig, toen de dingen er haast vanzelf cartoonesker uitzagen. Die voorkeur kun je ook weer verbinden met het werk van Jean-Pierre Jeunet, de regisseur van Le Fabuleux destin d'Amélie Poulain. Chomet schaamt zich niet voor zijn nostalgie, maar hij weet wel dat het nostalgie is.

Les triplettes de Belleville ziet er heerlijk getekend uit. Een even liefdevol als karikaturaal gedetailleerd Frankrijk of Amerika vult steeds het beeld. De dijen van een wielrenner, de schouders van een uitsmijter, de borsten van een bejaarde, het zijn binnen één beeld slechts de opvallendste details. Dat de film er zo getekend uitziet, is voor een deel schijn. Ook Chomet maakt gebruik van computeranimatie. Als hij dat niet gedaan had, zouden al die tekenaars in België, Canada en Litouwen nu nog aan het tekenen zijn. Een enigszins realistisch bewegend fietswiel is een hel om traditioneel te animeren. Zo uitbundig getekend had Les triplettes dus nooit kunnen zijn als hij echt in de jaren vijftig gemaakt was.

Les triplettes de Belleville. Regie: Sylvain Chomet. In 6 bioscopen.