Coalitie en oppositie botsen hevig over rol van de overheid

Amerikaanse toestanden, die ontstaan volgens SP-leider Marijnissen in Nederland door het beleid van het kabinet, zei hij vanmorgen in de Tweede Kamer. ,,Het wordt minder staat, meer markt'', aldus Marijnissen. ,,En steeds meer: ikke-ikke en de rest kan stikken.''

De plaats van de overheid kwam vanmorgen aan de orde in verschillende bijdragen van fractieleiders bij de algemene politieke beschouwingen, anderen zouden er vanmiddag over spreken in hun bijdragen.

CDA-fractieleider Verhagen pleitte vanmorgen voor een overheid die ,,weet wanneer zij moet terugtreden èn wanneer ze moet optreden.'' In de ,,participatiestaat Nederland' moeten de burgers weer verantwoordelijkheid nemen, betoogde VVD-fractieleider Van Aartsen, en dient het vertrouwen in de overheid te worden hersteld.

Volgens Marijnissen voeren deze opvattingen terug op een door hem verfoeide denkwijze die afkomstig is uit het bedrijfsleven, die ,,haaks staat op de kern van de publieke sector.'' Want daarin moeten de overheid en haar partner ,,niet als concurrenten, maar als collega's van elkaar opereren.''

PvdA-leider Bos en GroenLinks-leider Halsema bepleitten beiden het overeind houden van sociale arrangementen de verzorgingsstaat. Maar zij bekritiseerden ook het gebrek aan bereidheid tot overleg dat dit kabinet volgens hen toont. Halsema: ,,De regering regeert het liefst per decreet en schuwt de dialoog.''

Volgens de aanvoerster van GroenLinks kan de Tweede Kamer dat niet accepteren. ,,De Kamer moet haar minderwaardigheidscomplex overwinnen.''

Ook VVD-fractieleider Van Aartsen bepleitte ,,andere politieke cultuur'', maar verbond juist met een pleidooi voor vermindering van het ,,afhankelijkheidsdenken''. Van Aartsen meent dat het kabinetsbeleid een begin maakt met een ,,fundamentele verandering in het denken over de inrichting van de samenleving''. De overheid moet zich écht hervormen, aldus Van Aartsen, en geen schijnreorganisaties voor hervorming laten doorgaan.

Dittrich meent dat ,,we af moeten van het beeld van een machteloze overheid''. ,,Verandering is nodig omdat onze overheid verstrikt is geraakt in haar eigen regels, de economische structuur geen dynamiek meer heeft en de samenleving zelf in deze eeuw weer oploopt tegen fenomenen als armoedeconcentratie, verloedering en godsdienstig geïnspireerde instellingen''.

Volgens fractievoorzitter Maxime Verhagen (CDA) betekent ,,een slagvaardige overheid'' dat burgers, bedrijven, en instellingen meer vrijheid krijgen voor initiatief maar dat betekent ook dat ze tegelijkertijd meer verantwoordelijkheid moeten aanvaarden''.