Theater uit de vlammende hel

De zesde editie van het alternatieve kunstfestival Robodock is legaal, gesubsidieerd en Rotterdams. Vijf dagen ,,culturele zelfverdediging'' tegen de vertrutting en commercialisering.

Pijpen, stangen, schoorstenen, tandwielen, robuuste schalen aan kettingen. De installatie op het ponton achter de Verolme Loods in het Rotterdamse IJsselmonde oogt als een kruising tussen een groot afdruiprek en een in onbruik geraakte kolenmijn. Vanavond komt daar nog vuur bij. De mannen en vrouwen van Compagnie Doedel zullen tussen de installaties rondrennen en de twintig meter hoge vlammen opstoken tot een industrieel inferno. Rotterdam zal weten dat Robodock geopend is.

Robodock is begonnen ,,als culturele zelfverdediging van een stel creatieve fabrieksarbeiders'', stelt initiator en artistiek leider Maik ter Veer. ,,En dat is het nog steeds. We zorgen voor tegenwicht voor de vertrutting, de Hollandse koopmansgeest, het klakkeloze consumeren en de commercialisering.'' Ter Veer komt uit de Amsterdamse kraakscene, en is al jaren de drijvende kracht achter sub-culturele evenementen in de Graansilo, Vrieshuis Amerika en later op het ADM-terrein. Daar waren drum'n'bass en vroege techno te horen voordat de vrije jongens ermee aan de haal gingen.

Uit die evenementen ontstond zes jaar geleden het eerste editie van Robodock, een spektakelfestival op het snijvlak van ambacht, kunst, industrie en politiek-cultureel manifest. Inmiddels is het uitgegroeid tot het grootste sub-culturele festival van Europa, een happening die zich in sfeer en omvang kan meten met de Burning Man manifestaties in de Black Rock woestijn van Nevada. En dit jaar is Robodock voor het eerst geheel legaal.

Het is ook de eerste keer dat het festival in Rotterdam wordt gehouden. Want hoewel de organisatie nog steeds gebaseerd is op het terrein van de Amsterdamse Droogdok Maatschappij heeft Ter Veer zijn buik vol van de hoofdstedelijke politieke apathie. De allereerste Robodock heeft weliswaar geresulteerd in het broedplaatsenbeleid, maar steun voor de non-conformistische doe-het-zelvers is er nooit gekomen. Ter Veer: ,,De Amsterdamse politiek heeft ons gestigmatiseerd als een stel destructieve krakers, alsof we nog in de jaren tachtig leven. Op het ADM-terrein zijn we vogelvrij. Geen politicus wil zijn vingers branden aan ons. We hebben in tien jaar een miljoen bezoekers gehad, maar we worden gewoon niet erkend.'' Dat gold zeker nadat de sub-culturele organisatoren in de clinch kwamen te liggen met de vier weken geleden geliquideerde vastgoedmagnaat Bert Lüske, de huisbaas van ADM. ,,We zaten gevangen tussen hoge politiek en onderwereld.''

In Rotterdam is dat anders. Hier verleenden hoogwaardigheidsbekleders enthousiast vergunningen verlenen, kwamen de Rotterdamse Kunststichting, Rotterdam Festivals en het VSB fonds over de brug met subsidies en boden particulieren en bedrijven sponsoring in de vorm van enorme bergen sloopijzer. De Rotterdamse, geprofessionaliseerde Robodock is een experiment. Maar dat betekent niet dat het kleinschalig is. In de loods en daarbuiten staan vijftien podia voor bands, dj's, theater, industriële beeldende kunst, robotica-shows en een stille disco met koptelefoons. Avantgardisme is in deze kringen geen besmet woord, maar de orde van de dag. Het programma biedt onder andere de steltlopers van het Britse Antagon, objecttheater van Silotheater en de machine-acrobatiek van het Berlijnse Robocross.

Ook in gelegaliseerde vorm blijven de peilers van Robodock dezelfde als voorheen. Op deze culturele vrijplaats draait alles om recycling. Een tribune van theaterfestival de Boulevard, een oude kermistent voor botsauto's, een theaterdoek van een Mathilde Santing-show, ze krijgen hier allemaal een tweede leven. Ook nu er een budget is, is de basis nog steeds non-commercieel. Verwacht hier geen Heineken-podium of een Javaanse jongens chill out-lounge. De meeste van de vierhonderd mensen die de laatste weken zestien uur per dag lassen en timmeren zijn vrijwilligers. De catering is als vanzelfsprekend bio-dynamisch en veganistisch.

En er zit zeker nog rek in de formule. ,,We hebben het plan om een kleine mobiele set te bouwen waarmee we in verschillende plaatsen in binnen- en buitenland spektakel kunnen maken'', vertelt Ter Veer. ,,En we hebben tien schepen, waarmee we binnenkort van Rotterdam naar Constanza in Roemenië willen varen. Onderweg stoppen we in zeven steden in nieuwe lidstaten van de EU. Het is een soort culturele tegenhanger van de economische eenwording die altijd maar wordt benadrukt.'' Ook voor Robodock zelf heeft Ter Veer ambitieuze plannen. Zijn droom is een festival van een maand, met een wekelijks wisselende programmering en een camping. Ter Veer kijkt over de haven en mijmert: ,,Een kruising tussen Oerol, de Parade en Lowlands. Met een stevige portie Mad Max.''

Robodock festival: 16 t/m 20/9 op de Verolme Werf, Oostdijk 29, Rotterdam. Inl: www.robodock.org