God wordt niet namens regering aangeroepen

In tegenstelling tot vorig jaar heeft de koningin aan het eind van de troonrede vandaag niet meer namens de regering God aangeroepen. Wel eindigde de troonrede met de zogeheten bede: ,,U mag zich daarbij gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor U bidden.''

Maar in dat ,,met mij'' zit hem de kneep. Toenmalig VVD-fractieleider Zalm, inmiddels vice-premier, had vorig jaar bij de Algemene Politieke Beschouwingen betreurd dat de toen gehanteerde formulering (,,Ik wens u daarbij Gods zegen toe'') de indruk wekte dat de regering als instituut zich tot God richtte. De overheid dient geen godsdienstige overtuigingen uit te dragen, meende Zalm, omdat levensbeschouwing tot het privé-domein behoort. Wel kon de liberale voorman het billijken als ,,individuele leden'' van de regering zouden bidden. In de woorden ,,met mij'' laat de koningin nu weten dat zij zo'n individueel lid is.

Met deze oplossing wordt weer een hoofdstukje toegevoegd aan de rijke geschiedenis van de bede in de troonrede, constateert de politicologe Mirjam Rothfusz, specialist op dit gebied. Vorig jaar keerde, mét de terugkeer van het CDA in de regering, Gods naam terug, na acht jaar afwezigheid onder Paars. Sommige VVD'ers en LPF'ers in het kabinet waren daar niet zo blij mee, maar wilden er aan de andere kant ook geen grote zaak van maken.

De zelfbewuste CDA-premier Lubbers had in de twaalf jaren voor Paars de zin ,,van harte wens ik u toe dat Gods zegen op uw werk rust'' laten opnemen. Hij doorbrak daarmee de voorzichtigheid van zijn voorganger, CDA-premier van Agt.

Onder Van Agt ontbrak Gods naam, maar sprak de koningin wel uit dat ,,velen (..) om zegen voor U bidden''. Dat was, vanuit het standpunt van de christelijke politieke partijen, al een hele vooruitgang ten opzichte van de lijn van PvdA-premier Den Uyl. Die had na 1973 de bede radicaal uit de Troonrede verwijderd. Dat was daarvoor voor het laatst in 1869 gebeurd, per ongeluk, maar tot tevredenheid van de liberale voorman Van Houten.

Waar de terugkeer van de bede vorig jaar al een feit was, zorgt dit jaar een andere zin uit de troonrede hier en daar voor gefronste wenkbrauwen of gegniffel. In de Troonrede staat namelijk de bewering: ,,De Nederlandse economie is (..) dit jaar volledig tot stilstand gekomen.''

De financieel woordvoerder van de PvdA, Ferd Crone, meent dat deze begripsfout ,,misschien verraadt dat het kabinet met krimpbeleid inderdaad vreest de economie geheel tot stilstand te brengen''.