Eisen aan nieuwkomers

In de aanloop naar de verkiezingen van 2002 verhardde het klimaat voor nieuwkomers. Maar weinig harde woorden werden tot nu toe wet.

De immigratie van asielzoekers en mensen die in het kader van gezinshereniging of -vorming naar Nederland kwamen moest aan banden. Daar waren bijna alle partijen én de publieke opinie het in de aanloop van de verkiezingen in 2002 over eens. Het asielbeleid moest verder worden aangescherpt en nieuwkomers hoorden inburgeringscursussen met succes af te ronden. Op straffe van korting op de uitkering of weigering van verblijfspapieren. Illegaal verblijf zou strafbaar gesteld worden, nam het eerste kabinet-Balkenende op in haar strategisch akkoord.

Het lukte tussen 2001 en medio 2003 mede als gevolg van de nieuwe vreemdelingenwet de instroom van asielaanvragers in te dammen. Hun aantal daalde van 32.579 in 2001 naar 18.667 in 2002. Tot en met juli dit jaar ging het om 6.317 aanvragen. Met hoeveel aanvragen 2003 wordt afgesloten hangt met name af van de oorlogssituatie in Afghanistan en Irak. Maar er komen hoe dan ook geen dertig- tot veertigduizend asielzoekers per jaar, zoals vanaf midden jaren '90.

De belangrijkste migratiestroom, met name uit Turkije en Marokko, is echter toegenomen. In 2001 vroegen 50.195 nieuwkomers een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV), waarvan ruim 23.000 gezinsgerelateerd. Vorig jaar ging het om 64.728 aanvragen, een stijging van bijna dertig procent. Ongeveer tweederde van de Turkse en Marokkaanse jongeren in Nederland zoekt zijn of haar partner in het land van herkomst, ook als ze hier geboren zijn, schrijft minister Verdonk in haar bij de Justitiebegroting gevoegde rapportage Integratiebeleid Minderheden.

Beleid om deze migratie te beteugelen is niet geëffectueerd. Zo is verhoging van de minimumleeftijd van huwelijkspartners naar 21 jaar nog niet in een wet vervat. Hetzelfde geldt voor de verplichting om op straffe van sancties inburgeringscursussen te volgen. Ook de aanpak van illegaliteit – in Nederland verblijven naar schatting 112.000 tot 163.000 illegalen – is nauwelijks van de grond gekomen. Het voorstel om illegaliteit strafbaar te stellen heeft, volgens Justitie door tijdgebrek, niet tot wetgeving geleid. LPF-minister Nawijn van Integratie- en Vreemdelingenbeleid heeft te kort gezeten om dit voornemen af te ronden.

Ondanks een nieuw uitzetcentrum bij vliegveld Zestienhoven en een nog te openen centrum bij Schiphol is de celcapaciteit voor detentie en uitzetting van criminele of uitgeprocedeerde illegalen te gering. Vorig jaar kregen 26.470 asielzoekers het predikaat `uitgeprocedeerd'. 21.255 asielzoekers werden verwijderd. Een stijging van 33 procent tegenover het jaar daarvoor, meldde Nawijn de Tweede Kamer in maart. Maar het gros van die verwijderingen, 16.875 in totaal, betrof een `papieren verwijdering', de administratieve constatering dat betrokkene niet langer ingeschreven staat op het laatstgenoemde adres.

Minister Verdonk stelt opnieuw voor de minimumleeftijd voor gezinsvorming te verhogen van 18 naar 21 jaar. Zij stelt ook opnieuw aanscherping van het inburgeringsbeleid voor. Nieuwkomers in het kader van gezinsvorming en -hereniging moeten voor toelating tot Nederland de taal vaardig zijn en elementaire kennis hebben van de Nederlandse samenleving. Hetzelfde geldt voor asielzoekers. Migranten die al in Nederland wonen en een uitkering hebben moeten ook voldoende inburgeren, op straffe van korting op die uitkering. Verdonk wil nog dit jaar de Wet Inburgering Nieuwkomers en de Vreemdelingenwet aanpassen om een aan sancties gekoppeld inburgeringsstelsel mogelijk te maken.