Dom, dommer, domst? 3

Met stijgende verbazing las ik in M dat de situatie aan de Nederlandse universiteiten `rampzalig' zou zijn. Een elftal hoogleraren licht toe dat met name de Verenigde Staten een paradijs zou zijn vergeleken met Nederland. Natuurlijk zijn er in de wereld betere universiteiten dan de Nederlandse, maar de constellatie waarbinnen die moeten werken is voor een groot deel onvergelijkbaar.

Een aantal tegenkanttekeningen: de Nederlandse universiteiten en hogescholen zijn, zonder dat de kwaliteit van het onderwijs in gevaar is gekomen, in staat gebleken de massificatie van het hoger onderwijs op te vangen. Dat is een prestatie van formaat. Het Nederlandse onderzoek verkeert nog steeds in de kopgroep. Zie bijvoorbeeld het laatste Science en Technology-rapport van de EU, waar zeven Nederlandse universiteiten tot de top 20 van Europa worden gerekend.

Nederlandse studenten die naar het buitenland gaan, vallen niet uit de toon vergeleken met hun collega's elders. Het is ook niet waar dat de Nederlandse overheid, gezondheidszorginstellingen en het bedrijfsleven naar buitenlandse werknemers moeten zoeken, omdat onze hoog opgeleiden het zo slecht doen.

De Nederlandse universiteiten worden door de wetgever om goede redenen als gelijke beschouwd. Die politieke opvatting heeft twee consequenties (gehad).

In de eerste plaats zijn de universiteiten pas laat begonnen met het streven naar differentiatie en diversiteit. Inmiddels zijn overal programma's en opleidingen voor extra getalenteerden ontstaan.

In de tweede plaats heeft de samenleving niet alleen behoefte aan `top'. Veel functies in welke organisatie dan ook dienen te worden vervuld door mensen die kennis hebben opgedaan en ook weten hoe ze daarmee om moeten gaan. De sociale cohesie is gebaat bij mensen die een fatsoenlijke opleiding hebben genoten en op een fatsoenlijke manier hun maatschappelijke rol vervullen.

Het kan altijd beter, maar de wijze waarop de situatie aan de Nederlandse universiteiten afgeschilderd wordt, is gebaseerd op uiterst subjectieve oordelen en lijkt op het `academie knuppelen' waar wijlen Jankarel Gevers jaren geleden al luid tegen protesteerde.

De teksten zijn ontleend aan uitspraken van studenten die in NRC Handelsblad van 8 september reageren op het artikel `Wordt Nederland dommer?' in ons maandblad M. Artikelenserie en dicussie op www.nrc.nl