Complot

Was dat nou een chador, een burqa of een niqaab? De oude Nederlanders zouden ook wel eens een inburgeringscursus mogen volgen in het nieuwe Nederland, en dan liefst met harde tucht, dan zou ik het verschil tussen die kledingstukken niet steeds vergeten.

In ieder geval waren van het meisje dat in de hal van het Centraal Station stond alleen de ogen te zien en dat het een meisje was maakte ik op uit haar stem. Ze voerde een telefoongesprek, waarschijnlijk met een vriendin, en wat ze zei was nog interessanter dan haar verschijning.

,,Ik geef je mijn kaart, dat merkt toch niemand, en dan zeg ik dat ik hem verloren ben en krijg ik een nieuwe voor bijna niets.''

Hier werd een complot gesmeed, dat was duidelijk, maar hoe zat het precies? Zouden de spoorwegen jaarkaarten uitgeven met identificatiefoto's waarop alleen de ogen te zien zijn, zodat iedereen ze kan gebruiken? Dat kon ik niet geloven. Op de kaart moest een herkenbaar gezicht staan, maar die vriendin volgde natuurlijk dezelfde kledingvoorschriften als het meisje in de hal en ze gingen er van uit dat geen conducteur het zou wagen om te eisen dat ze hun gezicht zouden ontbloten.

Nee, stel je voor. De veelgeplaagde spoorwegman, net overgeplaatst van een risicolijntje in de kop van Noord-Holland, kijkt verbluft naar de kaart en naar de passagier. Hij heeft het gevoel dat hij belazerd wordt, maar wat moet hij doen?

Waagt hij een theologisch debat door te zeggen dat de koran onduidelijk is over de kledingvoorschriften en dat de passagier zich dus niet op haar geloof kan beroepen? Waarschijnlijk niet. En dan nog, die jonge zelfbewuste moslima's die het op school zo goed doen zijn niet op hun mondje gevallen en ze zou kunnen antwoorden: ,,Als ik zeg dat het moet van mijn geloof, dan is dat per definitie waar, want die gedachte dat het moet is onderdeel van mijn geloof.''

Logisch en theologisch in het nauw gedreven voelt de conducteur een steeds grotere drang om de hoofdbedekking bij de vrouw af te rukken. Voelt hij dat het afrukken van een masker dicht bij een verkrachting staat? Weet hij dat er in sommige culturen de doodstraf op stond?

Misschien niet, maar hij weet wel van het Meldpunt Discriminatie en van de Nederlandse rechter. Hij beseft dat hij in groot gevaar is en gaat verder naar een makkelijker klant. Of, waarschijnlijker nog, naar de stiltecoupé, om de zaak eens uitgebreid met een collega te bespreken.

Het meisje in de hal loopt naar een loket en ik kijk haar na met een zekere bewondering. De slimmerik. Ze mag met recht een succesvolle nieuwkomer genoemd worden.

Tegen de klippen op, want haar uitdrukkingsloze verschijning is een vastberaden afwijzing van de moderne cultuur. De cultuur die begon met de oproep om te lachen tegen het vogeltje als je gefotografeerd werd en die tegenwoordig verlangt dat je emoties toont en alles er helemaal uitgooit. De cultuur van openheid en communicatie en van de halfgare lachebekjes op de televisie. Zij doet niet mee. Onzichtbaar gaat ze door de wereld en ondanks mijn gevoel van bewondering kan ik niet ontkennen dat het ook iets griezeligs heeft.

In de trein lees ik in de Volkskrant over een stichting die de kloof tussen allochtoon en autochtoon wil dichten. ,,We werken eerder met lokale Hafid Bouazza's dan met lokale Abou Jahjah's'', zegt een woordvoerder. Ik stel me de confrontatie voor tussen het netwerk van lokale Hafid Bouazza's en dat meisje in de stationshal en ik zie dat een andere passagier zich afvraagt wat er zo grappig is in mijn krant.