`Bruine hordes' vervullen München met afschuw

Met de aanhouding van een groep neonazi's in München werd een aanslag op een joods centrum in aanbouw voorkomen. Maar de vrees voor een `Braune Armee Fraktion' zit er in Beieren goed in.

Aan het hek om de bouwput waar de komende twee jaar de nieuwe synagoge van München moet herrijzen hangen een tiental gele rozen. Op een kaartje, geadresseerd aan de voorzitter van de Joodse Gemeente, Charlotte Knobloch, staat: ,,We zullen er alles aan doen om de [joodse] burgers van München tegen de bruine hordes te beschermen. We zijn sprakeloos en vervuld met afschuw.''

Op 9 november – verjaardag van de Reichskristallnacht – wordt in aanwezigheid van onder anderen bondspresident Johannes Rau de eerste steen gelegd voor het nieuwe joodse centrum aan de St.Jakobs-Platz in het hart van de stad. Neonazi's, zo bleek vorige week, waren voornemens die dag een aanslag te plegen op de plechtigheid. Ze hadden al 14 kilogram springstof verzameld, waar onder 1,7 kilo TNT. Ook had de `Kameradschaft Süd' de hand gelegd op pistolen en handgranaten; vermoedelijk afkomstig uit Polen.

Gistermiddag werd bekend dat de groep, waarvan de politie inmiddels acht leden heeft gearresteerd, ook een aanslag overwoog op de voorzitter van de SPD in München, Franz Maget – de uitdager van minister-president Edmund Stoiber (CSU) in de deelstaatverkiezingen aanstaande zondag. De sociaal-democraat heeft sinds vorige week politiebescherming. Op de doelwitlijst van de Kammeradschaft stonden ook moskeeën en een Griekse school.

De keuze van de doelwitten en de omvang van de wapenvondsten waren voor Günter Beckstein (CSU), minister van binnenlandse zaken in Beieren, aanleiding om van een `Braune Armee Fraktion', te spreken, een terroristische organisatie, vergelijkbaar met de links-radicale RAF. Otto Schily, minister van Binnenlandse Zaken in de roodgroene coalitie van Gerhard Schröder, gaat die woordkeus weliswaar te ver, maar ook hij sprak gisteren in München van een ,,nieuwe bedreiging''. Het is evenwel overdreven om voor heel Duitsland een alarmstemming op te roepen, aldus Schily.

De gearresteerde neonazi's maken deel uit van een groep van in totaal vermoedelijk 25 personen. Leider van de `Kameradschaft Süd – Aktionsbüro Süddeutschland' is de 27-jarige Martin Wiese. De Kameradschaft werd in 2002 opgericht door ene Norman Bordin, die na een vechtpartij werd gearresteerd. Sindsdien had de uit Mecklenburg-Voorpommern afkomstige Wiese, bijgenaamd `de kapitein', de leiding.

De arrestatie van Wiese en een deel van zijn aanhang heeft aangetoond hoe hardnekkig en gevaarlijk de extreem-rechtse splintergroeperingen zijn die in hun overtuiging antisemitisch zijn, (donkere) buitenlanders verafschuwen en zich graag tooien met symbolen van het Derde Rijk. Tot nu toe stonden de Kameradschaften niet als terroristische organisaties te boek, hun acties bleven beperkt tot vechtpartijen en demonstraties. Zo werd onlangs in Brandenburg een swastika met een doorsnee van 70 meter afgebeeld in een graanveld. In Neurenberg wilden neonazi's demonstreren op het zogeheten Reichsparteitaggelände. In Peenemünde verschenen ze in de marge van een tentoonstelling over de gewelddadigheden van de Wehrmacht met de tekst ,,Opa was OK''. In München vielen twaalf vrienden van Wiese zondagochtend op straat een zwarte Amerikaan aan, die zich nog net in een politieauto in veiligheid wist te brengen. Bij neonazi's – de Duitse justitie gaat uit van ongeveer 10.000 rechts-extremisten – worden met enige regelmaat wapens gevonden.

Edmund Stoiber, die afkoerst op een grote overwinning bij de regionale verkiezingen, zag in de arrestaties een bewijs dat politie en justitie in Beieren beter functioneren dan in de rest van het land. Schily (SPD) merkte fijntjes op dat de politie in Beieren weliswaar goed werk heeft verricht, maar dat `rechercheur Toeval' eveneens een belangrijke bijdrage heeft geleverd. De politie kreeg een tip van iemand die uit de Kameradschaft Süd was uitgetreden en als represaille in elkaar geslagen werd.

Ook al werd onheil voorkomen, de schrik zit diep. ,,Het was een vreselijke schok'', zei Charlotte Knobloch over de beraamde aanslag op het joodse centrum in aanbouw. ,,Vijfenzestig jaar na de vernieling van de hoofd-synagoge door de nationaal-socialisten willen neonazi's opnieuw het joodse leven in München vernietigen. Alleen al het feit dat we nu weer op onze hoede moeten zijn is een absolute catastrofe voor ons.'' De oude synagoge werd in 1938 op last van Hitler afgebroken. Inmiddels telt de joodse gemeenschap in de stad weer 8.000 leden, waarvan ongeveer de helft in de jaren negentig uit de voormalige Sovjet-Unie naar München kwam. In totaal wonen in Duitsland ruim 100.000 joden.

In München, dat zich onder het genot van een fraaie nazomer opmaakt voor de jaarlijkse demonstratie van Beierse levensvreugde, het Oktoberfest (vorig jaar 5,9 miljoen bierdrinkers), gaan de herinneringen ook terug naar 1980 toen de neonazi Gundolf Köhler een aanslag pleegde op de biertenten van de Theresienwiese. De aanslag eiste dertien levens, 210 mensen werden gewond. Het Oktoberfest 2003 wordt zaterdagochtend geopend. De veiligheidsmaatregelen rond joodse instellingen en biertenten zijn verscherpt.