Reeks van loze beelden

De Amsterdamse burgemeester Cohen heeft zijn taakopvatting ooit verwoord als: proberen de boel bij elkaar te houden. Hij doelde op het amalgaam van bevolkingsgroepen waaruit de burgerij van Amsterdam bestaat. Zijn uitspraak suggereert bij oppervlakkige lezing dát er sprake is van een eenheid en dat die eenheid dreigt te worden verstoord.

In Cohen's woorden schuilt de ideologie dat we moeten zoeken naar wat ons bindt en niet moeten beklemtonen wat ons scheidt. Het is een staatskundig adagium dat we in de VS tegenkomen in het nationale motto `E pluribus umum', en in Indonesia als `Bhineka Tunggal Ika': in verscheidenheid één. Maar een motto is nog geen beschrijving van de werkelijkheid.

De als documentaire aangekondigde film `Listen' van cineaste Karin Junger beoogt de wereld te ontsluiten die schuilgaat achter Salto, de lokale radiozender van Amsterdam. Salto biedt onderdak aan allerlei radiostations die uitzenden in het Chinees, Spaans, Sranantongo of Ghanees-Engels. Als iets blijkt uit Listen is het dat de stadsbevolking in alle opzichten – cultureel, etnisch, linguïstisch etc. – is gefragmenteerd. Als puzzelstukjes liggen die culturen in de stadskaart die Amsterdam heet. Ze raken elkaar, maar staan op zichzelf.

Helaas is Listen geen documentaire maar een gemakzuchtige aaneenrijging van beelden. Zonder enig verbindend commentaar zien we mensen in de Bijlmer lopen, volgen we scènes uit een hoorspel, zien mensen thuis op de bank naar de radio luisteren of een man voor de microfoon worstelen met het woord `overdonderend'. Wat wil de creool met zijn uitzending bereiken? Waarom is speciaal deze Ghanese familie uitgekozen om te filmen terwijl ze naar de radio luisteren? En wat moeten we met de observatie van een paar Colombianen dat Nederlandse mannen niet kunnen dansen? Misschien vertolken zij wel een algemene mening, maar daarom is die mening nog niet interessant. Helaas moet dat ook voor de film als geheel worden gezegd.

Het motto van Cohen verdient het serieus genomen te worden. Wat verbindt mij als Amsterdammer met willekeurige Chinezen, Ghanezen of creolen in de stad? Uit Listen wordt dat in ieder geval niet duidelijk.

NCRV-document: Listen, Ned 1, 23.05-23.50U.