`Iedereen heeft verloren'

Minister Brinkhorst en staatssecretaris Van Gennip zijn verontwaardigd dat Cancún mislukt is. Er waren ,,destructieve krachten'' bezig in Mexico.

,,De belangrijkste conclusie is dat bij deze geschiedenis iedereen heeft verloren'', zegt de Nederlandse delegatieleider naar de mislukte top van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Cancún, minister Brinkhorst van Economische Zaken (EZ). Samen met zijn plaatsvervanger als delegatieleider, staatssecretaris Van Gennip, toont hij zijn verontwaardiging, een paar uur na het abrupte einde van de besprekingen, onderuitgezakt op een bank in hun hotel. De staatssecretaris valt hem voortdurend in de rede om het hare toe te voegen. Het duo van EZ is in eerste instantie vooral gepikeerd over de houding van de niet-gouvernementele organisaties (NGO's).

Brinkhorst: ,,Ze dansten van vreugde dat de WTO-top was mislukt, maar ze zijn eigenlijk niet wijs''. Van Gennip: ,,Ik vraag mij af of de NGO's bezig zijn met het lot van de allerarmsten of met zichzelf profileren. Ze handelen echt niet in het belang van de arme boeren, die arme katoenproducenten.''

Brinkhorst: ,,De Keniaanse onderhandelaar zei tegen mij: ik ben verdrietig. De ontwikkelingslanden hebben verloren, maar de Europese Unie heeft ook verloren. Het initiatief van Europa voor de minst-ontwikkelde landen wordt hierdoor terzijde geveegd.''

Volgens staatssecretaris Van Gennip heeft het bij de Groep van 21 (grotere ontwikkelingslanden) ,,ontbroken aan verantwoordelijkheid''. Van Gennip spreekt van ,,een heel bijzondere atmosfeer'' tijdens de cruciale onderhandelingen zaterdagavond. ,,Het leek soms op een voetbalwedstrijd. Elke keer als iemand van een van de ontwikkelingslanden zich uitsprak tegen Europa of Amerika werd er geapplaudiseerd.'' Brinkhorst: ,,Het was eigenlijk een discussie over geopolitiek. De G21 was een destructieve kracht. Brazilië en India dragen een grote verantwoordelijkheid hiervoor. De voormalige Europese koloniën zijn hen gevolgd als lemmingen die blind vooruit holden.''

Brinkhorst en Van Gennip zijn ook kritisch over het optreden van WTO-topman Supachai Panitchpakdi en conferentievoorzitter Luís Ernesto Derbez, de Mexicaanse minister van Buitenlandse Zaken. Brinkhorst: ,,Supachai heeft zich bij zijn voorzitterschap van de werkgroep over katoen laten dicteren door de VS. Ik heb een gemengd gevoel over Derbez. Je kunt niet zeggen dat de reputatie van Mexico en van Derbez nu sterker is geworden. Hij is onder de voet gelopen door de ontwikkelingen.'' Van Gennip: ,,Hij had de zaak al afgeblazen terwijl de Europeanen nog aan het vergaderen waren''.

De WTO is volgens de politieke top van EZ een `ouderwetse' organisatie. Brinkhorst: ,,De WTO heeft te lang buiten het maatschappelijk krachtenveld gestaan. Dat komt ook door de plaats van vestiging in Genève, Zwitserland, een land waarvan de laatste uitvinding de koekoeksklok is. Het is geen Brussel of New York.''

Ook voor de eigen gelederen is er kritiek. Brinkhorst: ,,De Europeanen gingen naar allerlei andere bijeenkomsten, maar in de gangen van de conferentie ben ik nauwelijks Europese ministers tegengekomen. Ze hebben ook niet goed gecommuniceerd.'' Van Gennip: ,,Neem de herziening van het Europese landbouwbeleid. Veel mensen die ik sprak, wisten daar helemaal niets van.''

Van Gennip geeft toe dat de Europese landen eigenlijk wel gewaarschuwd waren. ,,Onze vertegenwoordiger in Genève vertelde zaterdagavond dat wat de ontwikkelingslanden toen zeiden, ze in Genève al maandenlang naar voren hadden gebracht. Dat is misschien wel iets waar we op hadden moeten letten.'' Brinkhorst: ,,Daar ben ik sceptisch over. Terugkijkend was het eigenlijk wel een beetje mission impossible.''