Esten zeggen `ja' tegen toetreding EU

Estland heeft gisteren met een ruime meederheid voor toetreding tot de Europese Unie gestemd. Gisteravond bleek dat 67 procent van de Esten `ja' tegen de EU zegt. De opkomst was 63 procent.

Daarmee staat de toetreding van negen van de tien nieuwe lidstaten van de EU zo goed als vast. Eerder stemden Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Litouwen en Malta voor toetreding. Cyprus houdt geen refendum. Het overtuigende `ja' van Estland zal mogelijk buurland Letland over de streep trekken, dat komend weekeind een refendum houdt. In Letland lijkt de uitslag minder zeker dan in Estland, waar de meerderheid vóór al werd voorspeld.

De strategie om de minst eurosceptische landen hun referenda als eerste te laten houden, lijkt tot dusver goed te werken. Met zoveel Oosteuropese landen vóór toetreding betekent een `nee' zoiets als `alleen op de wereld'. Dat perpectief is extra bedreigend voor de Baltische staten, die twaalf jaar geleden nog deel uitmaakten van de Sovjet Unie. Voorstanders van toetreding hamerden erop dat een stem tegen Europa een stem vóór Rusland betekende. Het was geen toeval dat premier Juhan Parts zijn stem uitbracht in Paldiski, waar eens een grote Sovjetbasis lag.

De Estse premier vergeleek gisteren in café Scotland Yard in Tallinn, waar de voorstanders hun zege vierden, het referendum met 1918, toen Estland zich losmaakte uit het Russische Rijk. Nadat de kiezers wekenlang waren bang gemaakt met herinneringen aan Russische wreedheden en invasies, van Ivan de Verschrikkelijke in 1558 tot Stalin in 1939, sloeg Jans nu een wat mildere toon aan. ,,De relatie tussen Estland en Rusland wordt steeds beter'', aldus Parts, die hoopte dat de toetreding Rusland zou helpen `psychologisch te accepteren' dat Estland onafhankelijk was. Minister van Buitenlandse Zaken Kristina Ojuland meende dat de eurosceptici ,,geen serieus alternatief hadden geboden''.

Eurosceptici verdedigen een Estse Alleingang met het argument dat Estland zich na twaalf jaar vrijheid niet opnieuw aan een supranationale staat moet onderwerpen. Estland verliest binnen de EU haar identiteit, waarschuwen zij. De tarieven en belastingen gaan omhoog, de uiterst liberale en dynamische economie komt tot stilstand onder een lawine van Brussels richtlijnen. Die boodschap leek begin deze zomer nog aan te slaan: meer dan de helft van de Esten was blijkens peilingen toen tegen toetreding. De tot dan toe passieve regering liet haar neutraliteit varen en begon aan een inhaalslag. Een aantal EU-leiders bezocht Estland om tekst en uitleg te geven en de Russische boeman werd uit de kast gehaald.

Estland heeft 1,4 miljoen inwoners. Na de onafhankelijkheid in 1991 liberaliseerde ze haar economie in snel tempo, Estland is nu al jaren de meest succesvolle voormalige Sovjetrepubliek, met groeicijfers rond de 5 procent. Het gemiddelde maandinkomen is met vijfhonder euro nog relatief laag, maar met het huidige groeitempo zit Estland binnen vijftien jaar op het Europese gemiddelde.