Dominee Clinton in actie in de oppositie

Oud-president Clinton zweepte in Los Angeles kerkgangers op zijn politieke vriend, de belaagde gouverneur Gray Davis, te steunen.

,,Weet u, een mens moet nederig zijn. Kunt u het wat rustiger aan doen met klappen? Anders ga ik nog denken dat ik president ben.'' Vrouwen en mannen staan op en heffen de handen ten hemel. Zij deinen heen en weer en roepen zingend `Hallelujah!'.

De drummer, de gitarist en het koor hadden de congregatie al aardig opgewarmd. En toen stond hij voorin de kerk. Hij omhelst de voorgangers en de voorzangers, hij omhelst de zaal en bijt niet één keer op zijn lip. De baby die opeens in zijn armen ligt, zal de foto later op het dressoir hebben staan.

William Jefferson Clinton is naar de afgeladen First African Methodist Episcopal Church in het centrum van Los Angeles gekomen om zijn politieke vriend Gray Davis, de belaagde gouverneur van Californië, bij te staan. Als geen ander improviserend over liefde en moed, zonde en vergeving, gaat hij meer dan eens autobio. Zonder nadruk weeft hij er de argumenten in waarom Californiërs tegen de recall van gouverneur Gray Davis moeten stemmen. ,,Als u iedere keer dat iets u niet bevalt een gekozen bestuurder naar huis stuurt, dan zal niemand meer de moeilijke beslissingen nemen die nu eenmaal moeten worden genomen.''

Niemand voelt zich zo thuis als de oud-president. Deze kerk wordt door kenners van de Californische politiek omschreven als ,,een verplichte campagnestop voor wie enige ambitie heeft de Democratische en de zwarte kiezers te bereiken''. Clinton kwam hier toen hij presidentskandidaat was in '92 en '96, maar ook in 1999 toen de rassenverhoudingen in LA opnieuw op scherp stonden. Dominee Murray gaf hem de kans verzoenend werk te doen.

Zoals gewoonte is in de de Amerikaanse politiek noemt en prijst hij aanwezigen waar hij goede banden mee onderhoudt. Alleen doet Clinton het persoonlijker. Hij weet nog wanneer zij elkaar voor het eerst hebben gezien, met een verhaal erbij. De meeste begenadigde politieke spreker van onze tijd heeft net een bijbel gekregen, maar hoeft die niet open te vouwen om de brief van Paulus aan de Galaten te citeren.

Dominee Clinton weet schijnbaar moeiteloos `het goede doen', Jezus en de overspelige vrouw, de eerste steen en het maken van fouten in het openbaar bestuur aan de kerkgangers voor te houden in een improvisatie met een ontspannende dosis zelfspot. Op vier beeldschermen oreert hij door, terwijl het orgel een muzikaal kleed onder zijn woorden legt.

Davis, die op 7 oktober door de kiezers in een uitzonderlijke stemming kan worden weggestuurd (nadat hij in november vorig jaar nog werd herkozen), lacht blij en beduusd. Clinton neemt het voor hem op, maar als Davis een kwart van dit talent had bezeten, was er geen `recall'-verkiezing geweest. Clinton ratelt geen verdiensten af, hamert er geen argumenten in, hij belichaamt een gevoel van samenzijn voor een goede zaak. Hij doet het voor een nationaal doel: de Democraten in het hele land te bemoedigen, voor nu en voor volgend jaar.

Een dag eerder deed hij dat ook al. Senator Harkin gaf in Iowa zijn jaarlijkse politieke barbecue. Bijna alle Democratische presidentskandidaten waren van de partij, maar de man die nergens kandidaat voor is stak er – volgens de meeste berichten – met kop en schouders boven uit. Hier in Los Angeles zag Clinton nog kans een korte reclameboodschap voor ,,een familielid van mij in de Senaat'' in te lassen, verder roerde hij de landelijke politiek slechts impliciet aan.

In Iowa ging hij minder fijnzinnig met zijn opvolger om. ,,In een wereld waarin je niet al je tegenstanders kunt doden of opsluiten, moet je meer vrienden en minder terroristen maken'', was zo'n buitenlands politiek advies aan president Bush. Verwijzend naar diens oproep tot zijn landgenoten om meer offers te brengen voor de oorlog tegen het terrorisme, vroeg Clinton: ,,Welk offer wordt er gevraagd van mensen die meer dan een miljoen dollar verdienen? De moeite die zij moeten besteden om de enveloppe met hun belastingverlaging open te maken.'' Aangevend dat hij daar zelf ook van profiteert, voegde Clinton toe: ,,Vertel mij niet dat ik een klassenstrijder ben. Ik ben een groot voorstander van rijkdom en zaken doen. Ik vind alleen dat we het samen moeten doen.''

Clinton verliet de kerk niet voordat hij nagenoeg het hele koor van tachtig vrouwen en enkele mannen de hand had geschud. Later liep hij nog met gouverneur Davis door een drukke winkelstraat met een duidelijke latino-bevolking. Meer handen, bemoedigingen en stemadviezen. De Democratische partij wil Californië niet uit handen geven, zeker niet een jaar voor de presidentsverkiezingen. De Democraten doen er alles aan `hun' gouverneur Gray Davis niet te laten wegsturen. Ook al ligt zijn tweede man `luitenant-gouverneur' Cruz Bustamante in de peilingen nog op kop als het gaat om de vraag wie Davis eventueel moet vervangen.

Bij de Californische Republikeinen kon een congres dit weekeinde geen duidelijkheid brengen over de vraag wie Davis moet verslaan: de voormalige bodybuilder en filmacteur Arnold Schwarzenegger, of de fiscaal- en sociaal nog meer conservatieve Tom McClintock. De laatste riep zijn partijgenoten zaterdag in herinnering hoe `the Golden State' er in 1965 uitzag: ,,Ik woonde hier, u woonde hier. Wij weten hoe het was. Het is ons afgenomen. Wordt het geen tijd dat wij die staat terugnemen?'' Het immigratiethema duikt op, zij het zeer verhuld, in de eerste Amerikaanse staat waarin mensen van Europese afkomst niet meer in de meerderheid zijn.