Zalm klinkt fermer in het Engels

Minister Zalm van Financiën werpt zich op als aanvoerder van de kleine landen om de confrontatie met het grote Frankrijk aan te gaan. Dit land laat het begrotingstekort voor de derde achtereenvolgende maal te hoog oplopen.

Minister Gerrit Zalm koestert zich deze vrijdagmiddag niet alleen onder de aangename zon aan de oevers van het Lago Maggiore, maar ook onder de grote aandacht van internationale cameraploegen. In het Italiaanse Stresa mag hij aan iedereen nog eens uitleggen waarom Nederland zonodig naar het Europese Hof stapt om de Europese Commissie te dwingen het Stabiliteits- en Groeipact voor de euro strikt toe te passen.

De uitspraken van Zalm klinken in het Engels nog fermer dan in het Nederlands, wanneer hij voor vele camera's verklaart niets uit te sluiten om de belangen van de Nederlandse burgers en economie te verdedigen.,,I don't exclude anything to defend the interests of the citizens of the Netherlands and its economy'', aldus Zalm. Hij voegt er vlak voor de informele Ecofin-bijeenkomst in Stresa nog aan toe ,,niet in de stemming voor compromissen'' te zijn. Hij rept ook van de ,,soevereiniteit'' over de nationale munt die Nederland opgaf. Als Frankrijk het pact blijft schenden, moeten er dan ook conform de regels boetes volgen. Zalms lichte zomerpak contrasteert een beetje met zijn harde discours.

De Franse houding om het overheidstekort op zijn beloop te laten en belastingverlaging door te zetten heeft zowel in Brussel als bij de eurolanden voor grote onrust gezorgd. Eerder deze week greep Commissievoorzitter Romano Prodi naar de telefoon om aan de Franse premier Jean-Pierre Raffarin zijn ,,bezorgdheid'' te uiten. De bijeenkomst van de twaalf ministers van Financiën van de Eurogroep stond gisteren dan ook geheel in het teken van het Franse begrotingstekort. Volgens ingewijden werd er ,,stevig'' gesproken.

Het is voor de buitenwacht in Stresa duidelijk dat Zalm zich wil opwerpen als de aanvoerder van de overwegend kleine landen om de confrontatie met Frankrijk aan te gaan, omdat dit land het budgettekort in 2004 voor de derde achtereenvolgende keer laat oplopen tot boven de norm in het Stabiliteitspact van drie procent van het bbp. En Zalm laat zich die rol graag aanleunen.

De jonge Oostenrijkse minister Karl Heinz Grasser geeft onder de zon in Stresa nog het duidelijkst uiting aan steun voor de demonstratieve opstelling van Zalm. ,,Wij hebben dezelfde belangen als Nederland'', zegt hij. Oostenrijk bracht zijn budget de afgelopen jaren met extra inspanningen in evenwicht. Grasser lijkt echter meer vertrouwen te hebben in de Europese Commissie dan Zalm. ,,Ik ben er heel zeker van dat de Europese Commissie zal handelen als het Franse tekort boven de drie procent blijft'', zegt Grasser.

Niet iedereen lijkt even gelukkig met Zalms confronterende houding. De Luxemburgse minister van Financiën (tevens premier) Jean-Claude Juncker vindt kennelijk dat Zalm aan overacting doet. ,,Ik ben een grote fan van de Nederlandse literatuur, maar niet van Nederlands drama'', zegt Juncker. Al vindt ook hij dat Frankrijk maatregelen moet nemen om het tekort terug te dringen. De Duitse minister Hans Eichel pleit vlak voor de bijeenkomst tegenover verslaggevers voor een ,,niet opgewonden en verstandig debat'' hoe in het kader van het Stabiliteitspact een eind kan worden gemaakt aan drie jaar van economische stagnatie en groeiend werkloosheid.

Het Duitse overheidstekort dreigt in 2004 ook voor de derde achtereenvolgende keer boven de drie procent uit te komen. Maar de andere eurolanden staan welwillender tegenover Duitsland dan tegenover Frankrijk, omdat Eichel in elk geval nog probeert het tekort terug te dringen. De uitlatingen van premier Raffarin dat zijn eerste opgave het scheppen van werkgelegenheid is en niet het voldoen aan bureaucratische Europese regels wekten bij andere eurolanden verontwaardiging.

Of Zalm zijn rol als leider van het 'afwijzingsfront' tegenover Frankrijk kan volhouden? De Nederlandse bewindsman constateerde na afloop van het drie uur durende overleg dat de Franse minister Francis Mer in elk geval ,,niet langer de houding heeft dat Frankrijk zich niets van het pact en Europa hoeft aan te trekken''. Minister Mer bleek te hebben toegezegd dat het Franse tekort in 2005 onder de drie procent zal worden gebracht. Of Frankrijk daarmee weg kan komen is nog onduidelijk.

Ingewijden in Brussel zijn intussen begonnen met een nadere tekstexegese van het Stabiliteitspact. Zo bevat het pact een tot voor kort weinig opgemerkt artikel over niet nader omschreven ,,speciale omstandigheden'' op grond waarvan een land extra tijd kan krijgen het tekort onder de norm van drie procent te brengen. Eurocommissaris Pedro Solbes (Economische en Monetaire Zaken) zei gisteren dat deze bepaling ,,zeer restrictief'' moet worden gebruikt. Tegelijkertijd sprak hij van een ,,flexibele'' toepassing van het Stabiliteitspact.

Over het Nederlandse dreigement naar het Hof te stappen is Solbes lakoniek. ,,Een lidstaat heeft het recht dat te doen'', zegt hij. Zalm erkent dat een eventuele stap naar het Europese Hof om de Commissie tot harde actie tegen Frankrijk te dwingen niets uithaalt, indien hiervoor in de Ecofin-ministerraad onvoldoende steun is. Dat is al het geval als Duitsland en het ook met een groot tekort kampende Italië de Fransen willen steunen. De Franse minister Mer stelde gisteren al met enig vertrouwen vast dat een besluit over eventuele sancties altijd ,,politiek'' is.