Vrij spel voor Lidewij Edelkoort

Trendvoorspeller Lidewij Edelkoort (1950) voelt aan wat ons te wachten staat op het gebied van mode, kunst en vormgeving. Vanuit haar Parijse studio voorziet ze grote bedrijven van haar prognoses. Zelfs voorspelde zij, nog vóór 11 september 2001, de ontwikkelingen na die dag. In het 19de-eeuwse fort Asperen stelde zij een expositie samen met de titel Armour, de fortificatie van de mens. Ze selecteerde daarvoor werken van veertig hedendaagse kunstenaars uit twintig landen. Verschansing, oorlog, wapens, verdediging en agressie zijn de thema's. De tentoonstelling vormt de basis van de R.A.M.-special Armour TV van de VPRO, waarin Edelkoort een uur lang vrij spel krijgt om de tijdgeest na 11-9 in beeld te brengen.

Door de hele film flitsen uiteenlopende werken van de expositie voorbij. Er zijn beelden van een bomvormige kristallen kroonluchter van Hans van Bentem en schijnbaar willekeurig op de grond gelegde porseleinen zwaarden van Job Smeets, een ridder te paard van Marina Abramovic, videobeelden van oorlog en verwoesting, bommen en granaten en tanks in de woestijn, maar ook van spelende kinderen en een dansend meisje. Edelkoort zelf voert korte, soms in wollige taal verzandende gesprekken met kunstenaars, wordt zelf geïnterviewd en ontvangt gasten als SER-voorzitter Herman Wijffels, moderedactrice Suzy Menkes van de International Herald Tribune en voormalig minister van Defensie Hans van Mierlo, die kort mag betogen dat de wereld niet alleen onveiliger maar ook onvrijer is geworden.

Het bombardement van vaak interessante fragmenten uit de tentoonstelling wordt aangevuld met toepasselijke videoclips van al dan niet hijgerige popgroepen, modeshows met op maliënkolders lijkende jurkjes, nieuwsflitsen en reclamefilms, waaruit blijkt dat de scheidslijn met de `echte' kunst soms flinterdun is. Tussendoor suggestieve oneliners van beroemdheden als Gore Vidal, Sylvester Stallone, Martin Luther King, Elvis Costello.

In een film waarin een expositie zo'n prominente rol speelt, zou je van de samenstelster willen horen waarom ze voor bepaalde kunstenaars heeft gekozen en hoe haar voelsprieten werken, maar dat komt niet aan de orde. Opmerkelijk is wel dat de geslaagde trendvoorspeller aan het eind, wanneer enkele geïnterviewden een button met `hero' of `victim' moeten kiezen, zichzelf de rol van `victim' toebedeelt, want: ,,De mens is altijd slachtoffer van een bepaalde situatie. Dat vind ik niet erg, het helpt je verder te komen.''

R.A.M. Special: Lidewij Edelkoort - Armour TV. Ned. 3, 19.50-20.50u.