Proeven, spugen en een bod doen

Wijn kopen op een veiling klinkt decadenter dan het is. De bestedingen variëren sterk:

,,De één betaalt een paar duizend euro voor één fles, de ander koopt 24 flessen voor 140 euro.''

Aandachtig kijkt Jacques Gelebart in zijn veilingcatalogus terwijl hij een slokje wijn neemt en even later weer uitspuugt in de daarvoor gereedstaande emmer. Hij noteert zijn bevindingen. Het is even voor tienen; over een paar minuten begint bij veilinghuis Christie's in Amsterdam de driemaandelijkse wijnveiling. Gelebart, die uit Frankrijk komt maar al heel lang in Nederland woont, is al jaren klant van het veilinghuis. ,,In de jaren negentig kwam ik hier wel twee keer per jaar om wijn te kopen, maar nu minder. De prijzen zijn te hoog geworden. Ik weet nog dat ik 140 gulden betaalde voor een Château Cos d'Estournel, nu is dat 140 euro.''

Gelebart, trouw lezer van Franse wijntijdschriften en van The Wine Advocate, een tweemaandelijks proeftijdschrift, heeft vandaag zijn zinnen gezet op onder meer twaalf flessen Château Cissac 1982, een lot dat voor 260-320 euro in de catalogus staat, en twaalf flessen Château Soutard 1985, die 240-300 euro moeten opbrengen. Ook bij zes flessen Château l'Angélus (550-650 euro) heeft hij een kruisje gezet in de catalogus. ,,Sinds de prijzen zo gestegen zijn, ben ik selectiever geworden. Ik stuur altijd een fax met een relatief laag bod, dus meestal zit ik ernaast, maar soms niet.'' Gelebart, die een wijnkelder bezit van tweeduizend flessen, verwacht deze veilingdag voor circa 1.000 euro wijn te kunnen kopen.

Als de veiling om tien uur begint, zitten er zo'n veertig mensen in de zaal. ,,Een wijnveiling trekt doorgaans ongeveer negentig klanten, van wie velen per e-mail, telefoon of fax bieden'', vertelt Peter Mansell, de Britse wijnexpert bij Christie's Amsterdam. Eind jaren negentig waren de prijzen hard gestegen, maar inmiddels zijn ze over het hoogtepunt heen, volgens Mansell. En dat is te merken tijdens de veiling: veel wijnen gaan weg onder de catalogusprijs: zeven flessen van het beroemde Château Lynch-Bages (1982) die voor 700-900 euro in de catalogus staan, gaan weg voor 600 euro. Een dozijn van het even gerenommeerde Château Chasse-Spleen (1975) wordt verkocht voor de laagste catalogusprijs: 200 euro. Mansell verwacht tijdens de middagveiling voor rode Bordeaux nog wel wat goede prijzen te kunnen halen, met name voor topwijnen als Pétrus en Château d'Yquem. Ook witte Bourgognes als Corton Charlemagne en Meursault halen nog stevige prijzen. En heel oude wijnen, uit de jaren twintig of veertig van de vorige eeuw, doen het ook altijd goed, volgens Mansell, net als oude cognacs.

Gelebart heeft tijdens de ochtendveiling weinig geluk: de zes flessen Château l'Angélus (,,daar wil ik maximaal 600 euro voor betalen'') gaan weg voor 620 euro. De twaalf flessen Château Soutard worden ook net boven de catalogusprijs van 300 euro verkocht. Bij 290 euro haakt de Fransman af. Maar 's middags, als de flessen Château Cissac onder de hamer komen, is het raak: voor 240 euro, 20 euro onder de laagste prijs in de catalogus, heeft hij twaalf flessen.

Driekwart van de kopers op de wijnveiling is particulier, de rest is handelaar, vertelt Mansell. De aangeboden wijn is afkomstig uit nalatenschappen of van oudere mensen die kleiner gaan wonen of om gezondheidsredenen geen wijn meer mogen drinken. De bestedingspatronen van de klanten lopen sterk uiteen, weet Mansell uit ervaring. ,,De één betaalt een paar duizend euro voor één fles, de ander gaat voor 140 euro met 24 flessen de deur uit.''

Sander Kelderman is met zijn 31 jaar een beginnende veilingkoper. Hij heeft zojuist voor 140 euro lot 221 gekocht, bestaande uit 27 flessen Château des Tours 1994. ,,Het is een minder kostbare hobby dan je zou denken'', rekent hij voor. ,,Ga maar na: ik betaal nu, inclusief veilingkosten, 6,30 euro per fles. Het klinkt dus wel decadent, wijn kopen op een veiling, maar je kunt dus voor weinig geld mooie wijn kopen.''

Het is de tweede keer dat Kelderman, die zijn wijnvoorraad in een betonnen kast met constante temperatuur heeft liggen, wijn koopt bij Christie's. Hij kijkt alleen naar betaalbare wijn, van maximaal 10 euro per fles. ,,In september vorig jaar heb ik Côtes du Rhône Villages gekocht voor 3,50 euro per fles. Niks bijzonders, maar wel heel lekker.'' Om zich voor te bereiden op een wijnveiling koopt Kelderman eerst de catalogus, die hij thuis uitgebreid bestudeert. Interessante lots worden omcirkeld. Daarna gaat hij naar de proeverij die aan de veiling voorafgaat, alwaar hij besluit waarop hij gaat bieden. ,,Ik vind 300 tot 400 euro per veiling het maximum.''

Zeker niet alle wijn die ter veiling wordt aangeboden, wordt geaccepteerd, legt Mansell uit. ,,Als de partij te klein is of de kwaliteit van de wijn te laag, doen we het niet. Ook als mensen een te hoge prijs willen, nemen we de wijn niet in.'' Circa 80 procent van de wijn die op een veiling wordt aangeboden, wordt verkocht. Mansell: ,,De rest gaat terug naar de eigenaar, al proberen we meestal of we de wijn op een volgende veiling goedkoper kunnen aanbieden''.

Van alle geveilde wijn is nog altijd 95 procent afkomstig uit Frankrijk. Mansell: ,,Alleen daar hebben ze goede, oude, drinkbare wijn''.

Dit is het eerste deel uit een serie over veilingen