Ook de mens beschikt over specifieke plaatsneuronen

Individuele zenuwcellen in de menselijke hippocampus (een onderdeel van de hersenen) reageren op zeer specifieke locaties. Dit is vastgesteld door Amerikaanse neurologen met metingen aan individuele zenuwcellen bij epilepsiepatiënten die een taxichauffeurspelletje op de computer deden (Nature, 12 sept.). De elektrodes waren bij de epileptici ingeplant om te onderzoeken hoe ze het beste konden worden geopereerd om hen te verlossen van ernstige epileptische aanvallen een medisch doel dat verder los stond van het navigatie-onderzoek.

De vraag was altijd of mensen beschikken over een systeem dat alleen maar reageert op een positie c.q. een specifieke locatie en dat niet afhankelijk was van visuele informatie. Tot nu was alleen bij muizen en ratten vastgesteld dat hun navigatiesysteem inderdaad voor een deel berust op een zenuwcellen die alleen op specifieke locaties reageren. Bij de sterk visueel gerichte mens werd daaraan getwijfeld. Die twijfel is nu weggenomen.

In het taxispelletje moesten de proefpersonen navigeren door rechte straten met op sommige blokken realistisch (maar tweedimensionaal) afgebeelde winkels. Hier en daar stonden passagiers die naar een van die winkels moesten worden gebracht. Van te voren was gemeten welke neuronen reageerden op de afbeeldingen van de winkels. Verdeeld over zeven patiënten werd de activiteit gemeten van 317 zenuwcellen: 67 in de hippocampus, 54 in de nabijgelegen parahippocampus, 111 in de amygdala en 85 in de frontale lobben. In totaal reageerde daarvan 42 procent op enige veranderingen in de ruimtelijke omgeving: een kwart specifiek op een plek, een achtste op visuele zaken en een ander kwart op het doel. De locatie-cellen bevinden zich vooral in de hippocampus. Zestien procent reageerde op een combinatie van deze factoren. Hoe sterk sommige cellen zuiver op een locatie reageerden is goed te zien op een graphic bij het artikel waarin in een kaartje van het taxispel is aangegeven op welke plaats een bepaalde cel in de hippocampus reageerde: slechts één plekje is fel rood gekleurd (= sterke activiteit). Cellen die op visuele aspecten van de omgeving reageerden bevonden zich vooral in de parahippocampus.