Lust en angst van Dracula's Bram Stoker

Hij schreef het meest verfilmde boek aller tijden, maar in de necrologieën van Bram Stoker (1847-1912) werd er met geen woord over gerept. De auteur van Dracula leidde een leven in de schaduw van de beroemde acteur en theaterleider Henry Irving. En zijn leven werd overheerst door zijn echtgenote Florence Balcombe, een geziene schoonheid in de laat-Victoriaanse society die als tiener eerst twee jaar verloofd was met Oscar Wilde.

De Ier Stoker bracht zijn dagen door op een kantoor te Dublin, tot Irving hem vroeg diens zakelijk leider te worden in het Lyceum Theatre te Londen. Als zondagsschrijver bouwde Stoker een aardig oeuvre op, maar alleen Dracula overleefde hem. Het boek werd bij verschijning matig ontvangen en verkocht. Pas jaren na zijn dood volgde erkenning en een eerste verfilming: Nosferatu. Het verhaal van de bloeddorstige graaf, de vampiers en de uit haar graf herrezen Lucy ontwikkelde zich tot icoon van de horror-cultuur. In de documentaire wordt verklaard hoe Stoker aan zijn materiaal kwam: als ziekelijk kind al werd hij door zijn moeder overvoerd met Ierse griezelsprookjes, passend in de destijds populaire gothic-folklore. Maar de makers gaan verder: Graaf Dracula zou model hebben gestaan voor de dominante theaterleider Irving en Stokers vrouw Florence voor Lucy. Dat hineininterpretieren maakt deze film op wonderlijke wijze uiterst bezienswaardig. Want een stoet van eloquente woordvoerders van obscure genootschappen, schrijvers van boeken met curieuze titels en beoefenaars van uiterst Britse wetenschappen komt eraan te pas om duidelijk te maken dat we Dracula moeten zien als een vrijmoedige, voor-Freudiaanse, omfloerst pornografische en autobiografische roman van angst en lust.

Met behulp van bewegende en fotografische archiefbeelden van het laat-Victoriaanse Britse koninkrijk wordt een indringend beeld geschetst van het decor van Stokers leven. Minder geslaagd is het verweven van feiten en fictie. Waarom niet meer echte documenten, foto's en getuigenissen in plaats van een hevig op zijn tikmachine roffelende acteur ter verbeelding van het onderwerp?

Elke verfilming van Dracula weerspiegelt het tijdsgewricht waarin die is gemaakt, wordt in de documentaire betoogd. Ook In de schaduw van Dracula ontkomt daar niet aan, getuige de expliciet seksuele en homo-erotische lading die nu in het werk worden gelegd. Niettemin wordt vakkundig en spannend verteld van een man die het personage baarde dat hem uiteindelijk zou verorberen.

In de schaduw van Dracula, AVRO's Close-Up, Ned 1. 22.52-23.46u.