In het Wilde Oosten

Diep in Siberië ligt de regio Krasnojarsk – vier keer zo groot als Frankrijk – waar gouverneur Alexander Lebed een nog onbesliste oorlog met de maffia voert, waar regeringsfunctionarissen in de hotels van de hoofdstad – die ook Krasnojarsk heet – rivieren van cognac en bataljons hoeren laten aanrukken en waar de straatarme bevolking het verdriet over het uitblijven van de salarissen wegdrinkt met uit China afkomstige industriële alcohol, vermengd met water.

Aldus het Russische maandblad New Times. Je leert nog eens wat als een belangrijk schaaktoernooi een nieuw onderkomen heeft gevonden. Geld is er daar toch wel, want het Russisch kampioenschap dat de afgelopen weken in de stad Krasnojarsk werd gespeeld had een mooi prijzenfonds van honderdduizend dollar en een eerste prijs van twintigduizend dollar. Een van de sponsors is Norilski Nikkel, de mijnbouwonderneming uit Norilsk, 1400 kilometer naar het noorden, binnen de poolcirkel. De firma werd in de schaakwereld een paar jaar geleden bekend toen de club Norilski Nikkel kampioen van Europa werd.

Het mooie prijzengeld heeft veel sterke schakers aangelokt. Kasparov en Kramnik zijn er niet en Karpov is er alleen als eregast, maar verder speelt het puikje van de Russische schaakwereld. Het sterkste Russische kampioenschap aller tijden wordt het genoemd en dat is misschien waar, al moet er bij bedacht worden dat de geweldige kampioenschappen van de Sovjet-Unie daarbij niet meegerekend zullen zijn.

Die hadden twintig of meer deelnemers, waaronder vaak drie wereldkampioenen en minstens één keer zelfs vier, en ze duurden meer dan een maand. Weken later zag je in het schaakcafé op het Amsterdamse Leidseplein soms iemand die een kostbare schat liet zien. Hij had de bulletins van het sovjetkampioenschap weten te bemachtigen en was wel zo goed om ons een paar prachtpartijen voor te spelen. Het kostte grote moeite om de rafelige blaadjes niet uit zijn handen te rukken. Alle schaakwijsheid kwam toen uit het oosten.

Aan het kampioenschap van dit jaar deden tachtig ijzersterke schakers mee die volgens Zwitsers systeem negen ronden speelden. Alle partijen kwamen nog dezelfde dag op het internet en zo vanzelfsprekend als het tegenwoordig lijkt was dat niet, want een van de deelnemers was Jevgenij Svesjnikov. Die voert de laatste jaren een strijd om het auteursrecht op schaakpartijen erkend te krijgen en hij heeft al een paar keer bereikt dat de partijen van toernooien waaraan hij deelnam niet de wereld ingestuurd werden. In Krasnojarsk zal hij het weer geprobeerd hebben, maar gelukkig heeft hij niet zijn zin gekregen.

De grote tijden van de klassieke sovjetkampioenschappen zijn niet weergekeerd, maar met spelers als Svidler, Morozevitsj, Chalifman en Grisjtsjoek mag dit toernooi er zijn. Aan het begin van de laatste ronde, die gisteren werd gespeeld, stonden Alexander Morozevitsj en Peter Svidler bovenaan met 6,5 uit 8, gevolgd door een groep van zes spelers met 5,5 punt.

Hier is een partij uit de tweede ronde die goed laat zien welke geweldige activiteit de zwarte stukken kunnen ontplooien in het Grünfeld-Indisch, tenminste als die stukken onder leiding staan van de drievoudige kampioen van Rusland Svidler en als de witspeler onvoorzichtig is.

Wit Valerij Popov-zwart Svidler

1. Pg1-f3 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. Dd1-a4+ Lc8-d7 5. Da4-b3 d5xc4 6. Db3xc4 a7-a6 7. d2-d4 b7-b5 8. Dc4-d3 Lf8-g7 9. Lc1-f4 0-0 10. Ta1-c1 Als wit had vermoed wat hem boven het hoofd hing, had hij 10. e3 gespeeld om de ontwikkeling van de koningsvleugel te bevorderen. 10...c7-c5 11. d4xc5 b5-b4 12. Pc3-d1 Na 12. Pd5 Pxd5 13. Dxd5 geeft Maxim Notkin in Chess Today een interessante offervariant die begint met 13...Lxb2 14. Dxa8 La4. Als dit zwart te ingewikkeld zou zijn, lijkt me simpel 13...Pc6 ook niet slecht voor hem. 12...Pb8-c6 13. Pf3-d4 Dd8-a5 14. Pd4-b3 Da5-a4 15. e2-e4 Ld7-e6 16. Dd3-c2 Tf8-d8

jmMdMmlm

mMmMagcg

gmhmibgm

mMAMmMmM

kaMmGCMm

mHmMmMmM

GAKmMAGA

mMDHFImJ

Wit is in grote problemen. 21. Lc4 gaat niet wegens 21...Lxc4 22. Dxc4 Ph5 en als dan de witte loper van de diagonaal h2-b8 weggaat, beslist 23...Pe5. 17. Lf4-g3 Pf6-g4 Verhindert weer 18. Lc4 en 18. Le2 Dxa2 is ook heel goed voor zwart. 18. Dc2-b1 Lg7-h6 19. Tc1-c2 Pc6-a5 `Het huis van vel en vlees en been begint te kraken'. 20. Pxa5 verliest nu wegens 20...Lxa2 20. f2-f4 Pa5xb3 21. a2xb3 Le6xb3 22. Tc2-c1 Da4-d7 Wit gaf op. Na 23. Tc2 kan zwart een stuk winnen met 23...Dxd1+ en 23...Dd4 zou ook lang niet mis zijn.