Hollands Dagboek: Fons Rademakers

Fons Rademakers (1920, Roosendaal) maakte zijn eerste film in 1958. Er zouden er nog tien volgen. Deze week was hij in Vlissingen voor het filmfestival `Film by the Sea'. Regisseur Rademakers woont met zijn vrouw Lili Veenman in Italië. `Heel bijzonder je eigen leven aan je te zien voorbijtrekken met commentaar van anderen.'

Woensdag 3 september

Dit dagboek begint in Italië en meteen met een probleem.

't Is al maanden warm tot zeer warm hier en dan ben je geneigd met korte broek en dun hemdje in het vliegtuig te stappen. Dat zou fataal kunnen zijn, want de berichten uit Holland lijken herfstachtig en the old man's friend, zoals longontsteking wel genoemd wordt, ligt dan op de loer. Hoewel ik die warmte heel goed verdraag, heb ik niets tegen een iets lagere temperatuur. Regen vind ik altijd vervelend als ik er door moet. Niet als ik binnen zit en het hoost een uurtje – zoals het dat hier kan doen – dat is zelfs mooi om naar te kijken, verkoelend en goed voor het land.

Vooruit, een lijstje maken welke kleren mee moeten naar Vlissingen (om niets te vergeten). Pullovers, met en zonder mouwen, staan met de regenjas bovenaan de lijst.

Ik ga voor de derde keer naar Vlissingen, waar het Festival zijn eerste lustrum viert.

Toen ik destijds werd uitgenodigd om voorzitter van de jury te zijn ging ik graag, want ik had een sterk jeugdsentiment voor Vlissingen. Ik zwom op m'n veertiende Breskens-Vlissingen. Dat deden een dertigtal jongeren en enkele ouderen met begeleiding van bootjes, want het is gevaarlijk door de sterke stroom. En op het strand in Vlissingen stond een springtoren van tien meter hoog, die droog op het strand stond bij eb en waar je vanaf kon duiken bij vloed en ik dook er toen af. Zo enorm is daar het verschil tussen eb en vloed. In Italië is dat een paar decimeter. In Vlissingen kreeg ik een kamer in Hotel Arion. Lili ging het balkon op, en wees: daar staat de springtoren, ietwat verkommerd en zonder springplanken, kordaat te pronken op het droge zand.

Donderdag

Die weerzinwekkende Berlusconi is sinds enige tijd in de krant Il Giornale, waarvan z'n broer Paolo zogenaamd de eigenaar is, Romano Prodi aan het zwart maken, omdat die destijds als premier staatsgeld verspeeld zou hebben in de affaire Telecom-Serbia. Links probeert eenheid in de versnipperde gelederen te brengen met Romano Prodi als leider en opponent bij de volgende verkiezingen. Maar het `sujet' Berlusconi voert op volle toeren met zijn kranten en al zijn tv-stations verkiezingsstrijd en wil bij voorbaat iedere tegenstander vernietigen. Vandaag blijkt dat hij ook Ciampi, de president, die destijds directeur was van de Banca d'Italia en ook een tijd premier en minister van Financiën, erin wil betrekken.

Fassino, de voorzitter van de grootste linkse partij, noemde Berlusconi in razernij `il burattinaio', de poppenkastspeler van Palazzo Chigi (waar de regering zetelt). Berlusconi heeft zijn advocaten opgedragen Fassino aan te klagen wegens belediging en een schadevergoeding van 15 miljoen euro te vragen. Alleen hijzelf kan en mag iedereen beledigen en uitschelden.

Democratie is een vreemde zaak. Wij menen te weten dat het het veiligste systeem is, maar ,,de meeste stemmen gelden'' is uiterst problematisch, want die massa is niet bijster intelligent en makkelijk bespeelbaar. Was Reichskanzler Hitler ook niet democratisch gekozen?

Wij zitten hier met Berlusconi die zegt gekozen te zijn door ,,il popolo sovrano''!

En dan te bedenken dat die minkukel vóór de laatste verkiezingen een boek over zichzelf publiceerde waarin hij alle enorme successen van zijn leven opsomde en dat boek bij zeker 10 miljoen Italianen thuis liet bezorgen. Ik kreeg er in Rome een onder mijn voornaam Fons en ook een op mijn buitenadres waar ik Alphonse Marie heet.

Ik heb ze bewaard, want zoiets geloof je niet als iemand het vertelt, je moet het zien!

Vrijdag

't Is nu niet meer te verzwijgen. Waarom vroeg de NRC mij dit dagboek juist deze week te schrijven waarin die 5 september voorkomt? Dan ben ik jarig. Lili en ik vieren dat in stilte, want volgende week zondag, terug uit Vlissingen, komen onze zonen en hun kroost en dan vieren wij het en famille. Uitnodigen voor een verjaardag vind ik vervelend, dat lijkt of je vrienden dwingt een presentje mee te nemen en dat wil ik niemand aandoen.

Omdat de redactie mij vroeg om personalia kan ik deze dag niet verzwijgen, maar de leeftijd wordt onuitsprekelijk. Ik herinner mij dat ik als kind (met matrozenkraagje) heeroom moest gaan gelukwensen met zijn tachtigste verjaardag. Heeroom zat in een roodpluchen leunstoel met een zwart kalotje op waar zijn witte haar onderuit krulde, en hij had zoveel rimpels in zijn kopje dat Methusalem er jong bij afstak, leek mij.

,,Zo oud is niemand!'', dacht ik toen. Zo zie je maar.

Met z'n tweetjes is zo'n dag heel gezellig, Komisch van die leeftijd is dat – als je geen kwalen hebt – alles rustig voortgaat. Jonge mensen van toen blijven jong, denk je, tot je ze 'n keer tegenkomt. Dan zie je dat het leven grist en bist. 'n Paar jaar geleden dacht ik: best aardig om het jaar 2000 mee te maken. Toen dat lukte: leuk om in Rome, Parijs en Amsterdam met dezelfde euro te betalen. Daar glij je allemaal rustig in.

UPS komt straks een dvd afgeven ter controle – dat is de 12de en laatste disc met extra's over mijn persoon – die in de box komt met al mijn films op dvd (dat waren er elf). Die box is een initiatief van A-film, de grote, jonge distributeur, geleid door San Fu Maltha. Ik verheug mij zeer op die box die op 25 september tijdens het Filmfestival in Utrecht gelanceerd zal worden.

Mijn zoon Alfred, die de zogenoemde menu's maakt voor de dvd's, waarop je kunt kiezen: de film zien eventueel met ondertitels, of de extra's, of de filmografieën, of bepaalde scènes – was zeer te spreken over die twaalfde disc. Dat gaf mij vertrouwen.

Ik zag dus recentelijk al mijn films terug op dvd. Dat was een bijzondere ervaring. Dvd heeft kwaliteit en die films ook. En Mieke Bernink schreef een boek en Jan Blokker een voorwoord in dat boek. (Mijn zonen vonden het heel boeiend!) 't Is dus zo dat ik nu niet alleen een Dagboek schrijf, maar later in september ook nog feestvarken ben.

Toch wel leuk allemaal (ondanks Berlusconi!)

Zaterdag

Gisteren kwam inderdaad UPS die twaalfde disc afleveren ter controle. Lili en ik gingen gauw kijken en ik moet zeggen: het was bijzonder.

Wat was bijzonder?

Wel, met wat jeugdfoto's erbij bijna je hele leven aan je te zien voorbijtrekken en commentaar op je leven en werk te horen van anderen. Harry Hosman, programmamaker bij de VPRO, heeft dat portret samengesteld en dat heeft hij uitstekend gedaan. Normaliter gebeurt dat pas als je er niet meer bent. Toen jaren geleden in Tuschinski een kop van mij werd onthuld die Constance Wibaut gemaakt had, dacht ik ook: daar hoor je niet bij te zijn, dat is `nagedachtenis'. Maar ik was blij erbij te zijn!

Nu koffers pakken met het gemaakte lijstje. Vriendin Jutka belde voor de jaardag en zei dat het heerlijk, warm weer was in Amsterdam. Oppassen dus! The old man's friend loert!

Zondag

Virgin bracht ons met 50 minuten vertraging – het mistte in Amsterdam – toch veilig ter plekke. Ik zit nu in Amsterdam in `De Engel' – een café in wat eens een kerk was in de Albert Cuypstraat. Ik zit hier omdat Lili op dit moment vergadert met een cultureel comité, voortzetting van een stichting, die tot doel had en van zins is bijzondere artistieke evenementen uit Nederland aan de Italianen voor te stellen. Zij dacht verschillende balletten van Hans van Manen, gedanst door Introdans uit Arnhem, te propageren. Dat zouden de Romeinen moeten zien in het prachtige nieuwe muziekcentrum in Rome, gebouwd door Renzo Piano. Ik ben een grote fan van Van Manen, die de meest bijzondere, formidabele choreograaf is die ik ken. Dansen: louter om het plezier van uiterst inventief en virtuoos bewegen.

Om 4 uur staat de auto klaar die ons naar Vlissingen brengt en gaan we `Film by the Sea' herbeleven. We gaan rijden. En hoe reageerden ze? Ja, zegt Lili, ze zijn enthousiast over het ballet-idee. Maar... nu de sponsoring! We rijden over Utrecht, want bij Den Haag zit alles vast. Ongelooflijk, dat verkeer op die Utrechtseweg, zelfs op zondagmiddag. In Italië hebben we toch iets meer ruimte. We komen in Hotel Arion, kijken uit over dat strand en zien de schepen weer van en naar Antwerpen varen. Prachtig!

Maandag

Ontbijt met Hedy d'Ancona, voorzitter van Film by the Sea, een feestelijk weerzien, en met Rinus Ferdinandusse, voorzitter van de jury. Dat was hij vorig jaar ook en zal hij in de toekomst blijven (want hij doet dat goed). Vorig jaar liep hij met een stok, om druk op een voet af te wenden. Nu niet. Waarom? Hij brak dit jaar z'n arm. Die werd gezet en hij kreeg er een pin doorheen. Daardoor droeg hij die arm anders, waardoor de druk op de voet veranderde, en hij de stok kon wegwerpen. Curieus.

De andere juryleden treffen we vandaag niet, want in Scheveningen in het Kurhaus is vanavond de opening van een vierdaagse pendant van Film by the Sea. Vraag mij niet waarom, want ik vind Vlissingen juist zo bijzonder en uniek en dat heeft geen pendant nodig, zou ik zeggen.

Dinsdag

Film by the Sea wordt gemanaged door Fred de Haas, die de organisatie uitstekend in de hand heeft en waar directeur Leo Hannewijk op bouwen kan, dunkt mij. Vandaag begint voor de jury, dus ook voor Lili, de taak: het kiezen van de beste film in de categorie Film en Literatuur. Ik ben een soort extra-gast, omdat ik een film moet begeleiden (Als 2 druppels water) en aan een paar talkshows moet meedoen.

Woensdag 10 september

Gisteren kwam ik niet verder met dit Dagboek door alle interviews. Nu deze dag te boek: ik sta onder de douche, zeep been en voet in, spoel voet goed af, zodat-ie weer houvast op de badbodem heeft, zeep lijf in en rechterbeen en voet, zet voet neer, voet glijdt en ik val achterover over de badrand op de grond. Lili, die engel, komt aangerend. Ik leef. Ik had kunnen hebben: gebroken nek, schedelbasisfractuur, rug, of heup, of pols, of arm gebroken. Allemaal niet. Lili wil mij optrekken, maar ik ben ingezeept en glad als een aal. Lachend weet zij mij overeind te krijgen. Ik voel een steek in de rug, maar verder lijkt het dat ik present kan zijn bij de presentatie van de dvd-box.

Film by the Sea is een prachtig festival met hele mooie en interessante films op een van de mooiste plekjes van de Lage Landen. Vlissingen!

Het verschil van eb en vloed is hier drieënhalve meter. Vandaag is het geen mooi weer, maar bijzonder weer; het is grijs, het waait hard. Het is nu vloed en hoge golven slaan op de bovenste stenen zeewering. Grote schepen varen af en aan.

U moet dit komen zien om te ervaren hoe prachtig Zeeland is. En de keukens zijn uitstekend – on-Hollands. Heel veel hartelijks voor u allemaal.