Hoe boos is de belegger?

Grote pensioenfondsen namen deze week Ahold onder vuur. Het was weliswaar klagen na de wedstrijd, maar vroeger spraken deze beleggers bedrijven in het openbaar helemaal nergens op aan.

Gaat het om een nieuwe emancipatiegolf, of misschien zelfs een revolte? Nog geen week nadat de commissie Tabaksblat haar brievenbus sloot voor reacties op de voorstellen voor beter ondernemingsbestuur, verheffen Nederlandse pensioenfondsen hun stem. Strekking: wat Ahold op zijn laatste aandeelhoudersvergadering deed kan niet door de beugel. Dit moet anders.

Het gebeurt niet vaak dat beroepsbeleggers zich op zo'n kritische manier uitlaten over een bedrijf en zijn bestuur als ABP en PGGM deze week deden. De grootste pensioenfondsen van Nederland repten in een brief aan Aholds president-commissaris H. de Ruiter van ,,zeer onzorgvuldig'' handelen bij de benoemingsprocedure van topman Anders Moberg. Volgens de pensioenfondsen neemt het concern zijn aandeelhouders ,,volstrekt niet serieus''.

Het bedrijfstakpensioenfonds Metalektro, met 12,5 miljard belegd vermogen voor 650.000 werknemers in de metaal- en elektrotechnische industrie een andere grote speler, schaarde zich hier ook achter nadat Ahold meldde geen brieven van andere boze aandeelhouders te hebben ontvangen.

De beleggers van pensioengelden voelen zich voor het blok gezet doordat het omstreden beloningspakket van Moberg onaangekondigd op de aandeelhoudersvergadering gemeld werd, terwijl aanpassing ervan niet meer mogelijk was. Aanwezigen konden alleen vóór of tegen Moberg stemmen. Een nachtmerrie voor pensioenfondsen die per definitie niet snel kunnen schakelen. In bestuursvergaderingen, waarin werkgevers en werknemers zijn vertegenwoordigd, wordt vooraf namelijk het stemgedrag bepaald.

Toch is de kritiek van de pensioenfondsen als klagen na de wedstrijd. Zeker van Metalektro. Een woordvoerder erkent dat het fonds niet bij de vergadering van Ahold aanwezig was. ,,Wij werken nog aan een actief beleid. Wij worden op de vergaderingen in Nederland nog vertegenwoordigd door de bank die onze aandelen bewaart. En die stemt in de regel mee met het management van het bedrijf.''

Het is een begin van een antwoord aan die ontredderde particuliere belegger die vorige week bij de vergadering van Ahold wanhopig vroeg hoe het toch mogelijk was dat 97 procent van de aandeelhouders voorstemde terwijl iedereen in de zaal tegen benoeming van de nieuwe topman was?

Het tweede deel van het antwoord komt van de Stichting Administratiekantoor Preferente Financierings Aandelen Ahold, gevestigd in het hoofdkwartier van Ahold in Zaandam. Dit administratiekantoor oefent de stemrechten uit op aandelen met speciale dividendrechten die voornamelijk in handen zijn van verzekeraars als Fortis, ING en Aegon. Het kantoor, goed voor bijna een kwart van de stemmen bij Ahold, had al een week vóór de vergadering zijn stem voor Moberg uitgebracht zonder op de hoogte te zijn van zijn beloningspakket.

Voor de betrokken verzekeraars is dat ook achteraf geen punt. ,,Normaal gesproken worden de aandeelhouders niet geconsulteerd door het administratiekantoor'', zegt een woordvoerder van Fortis. ,,Alleen bij heikele punten komen we wel eens vooraf bijeen.'' Fortis ziet de beloning van Moberg niet als een `heikel punt'. ,,Over beloning en benoeming houden wij ons eigenlijk altijd op de vlakte. Dat kan je als aandeelhouder eigenlijk niet goed inschatten.''

Het grote verschil tussen de verzekeraars en de pensioenfondsen is dat pensioenfondsen één pet dragen en de verzekeraars meerdere. Partijen als Fortis zijn vaak niet alleen aandeelhouder, maar ook huisbankier, vermogensbeheerder, verzekeraar of kredietverstrekker. Dat is het pettenprobleem dat veel institutionele beleggers de mond snoert en nog steeds actueel is, ook zes jaar na de aanmoedigingen van de commissie Peters – de voorloper van Tabaksblat – om als professionele belegger je stem te laten gelden op de aandeelhoudersvergaderingen.

ABP en PGGM doen dat inderdaad steeds vaker. En Metalektro laat zich nu ook horen, zij het nog niet op de daartoe aangewezen plek. De meeste schandalen werken bewustzijnverhogend. Het gaat misschien met kleine stapjes, maar de emancipatie van de Nederlandse professionele belegger heeft deze week onmiskenbaar vooruitgang geboekt.