Het laatste script van Leni Riefenstahl

Prominenten waren opvallend afwezig, gisteren tijdens de dienst voor de maandag overleden Leni Riefenstahl. Fans waren er wel, ongeveer vijfhonderd mensen hadden de weg naar statige oude begraafplaats weten te vinden.

Ze had alles tot in de puntjes geregisseerd, `die Leni'. De kleur van de bloemen - roze en lichtblauw. Het portret naast de zerk - een olieverf van een serieuze, knappe, beetje kokette vrouw met donker sluik haar. De keuze van de muziek: uit haar films. De uitnodigingen: geen.

Haar levensgezel, Horst Kettner hield zich in het crematorium van de Ostfriedhof in München niet strikt aan Riefenstahls script. In de grote donkere zaal klonk niet de muziek van haar lievelingsfilm Das Blaue Licht, maar de soundtrack van Impressionen unter Wasser. En ondanks haar verbod op religieuze teksten, stonden de bezoekers toch op voor het Onze Vader.

Voor het overige voldeed het publieke afscheid vermoedelijk aan de wensen van de in eigen land zo omstreden kunstenaar. Haar artistieke werk en haar karakter werden geroemd. Evenals haar vitaliteit. Muzikanten van het Bayerische Staatsorchester speelden een stuk uit Wagner's Tannhäuser en haar vriendin Antje-Katrin Kühnemann loofde haar wilskracht. Er waren prachtige kransen, onder andere van het artiestenduo Siegfried en Roy. En toch ontbrak er iets wezenlijks voor een vrouw die zo graag een diva was geweest.

De danseres, regisseur en fotograaf Riefenstahl, maandagavond op 101-jarige leeftijd overleden, werd door Time Magazine opgenomen in de lijst van de honderd meest belangwekkende kunstenaars uit de 20ste eeuw. Op haar afscheid was `officieel Duitsland' echter afwezig. Haar persistente weigering te erkennen dat haar films ook propagandafilms waren, stond een verzoening met het eigen land altijd in de weg. Gisteren betaalde ze met lege stoelen. De begrafenisondernemer had ongeveer vijftig zitplaatsen gereserveerd voor prominente gasten. Toen in het Vip-deel niet alle stoelen werden bezet, loodste hij nog snel een paar oude dames naar voren.

Op de tweede rij nam wel de gevallen mediatycoon Leo Kirch plaats. Zijn krans van zachtgele bloemen had een prominente plek midden voor de kist. En ook Hilmar Hoffmann, voormalig directeur van het Goethe-Instituut, was gekomen. Hoffmann sprak deze week nog de wens uit dat haar cinematografische genie ooit objectief gewaardeerd zal worden, los van het feit dat ze politiek gezien niet voor rede vatbaar was.

De sprekers konden niet om de bittere controverse over haar verbondenheid met het nazi-regime heen. Steffen Kuchenreuther, directeur van de Spitzenorganisation der Filmwirtschaft hekelde sommige commentaren in de Duitse pers waarin Riefenstahl afgelopen week tot in haar dood werd verdoemd. ,,Als wij er niet meer zijn zullen haar films er wel nog zijn! Vandaag nemen we afscheid van een groot kunstenaar.'' Vriendin Kühnemann vertelde hoe blij Riefenstahl was geweest als in een vraaggesprek eens een keer niet naar haar vriendschap met Hitler was gevraagd. Hoe blij ze was geweest met elk briefje van een echte bewonderaar.

De fans waren er wel, gisteren. Naar schatting vijfhonderd mensen hadden de weg naar statige oude begraafplaats gevonden. Sommigen draaiden ongemakkelijk in kleine groepjes rondom het oude, witte crematorium, probeerden iets op te vangen van de dienst, maar waagden zich niet op de trappen voor de ingang. Anderen kwamen om een statement te maken.

Manfred Weyen, 48, bijvoorbeeld, toonde iedereen zijn collectie Riefenstahl-foto's, die hij in de afgelopen 15 jaar heeft aangelegd. Hij hield het opengeslagen album demonstratief voor zijn buik. In zijn hand een rode roos. Hij was vooral geraakt door films over de Olympische Spelen. ,,Ik begrijp niet wat mensen daar nu op aan te merken hebben'', riep hij een kluwen toegesnelde fotografen toe. De oud-toneelspeler Walter Fiedler klom na afloop van de dienst op het podium en stak zijn roos demonstratief in het zorgvuldig gerangschikte boeket op de kist. Fiedler kende Riefenstahl al sinds de jaren '50. Hij viel destijds voor haar filmproject Tiefland en was verguld dat ze ook die muziek voor haar afscheid had uitgekozen. Ook Antonio Casapullo uit Napels had rode rozen meegebracht. Waarom? Omdat Riefenstahl propaganda voor de nazi's had gemaakt. Dat kon hij wel waarderen.

Leni Riefenstahl wordt volgende week in kleine kring gecremeerd.