De euro wint het uiteindelijk toch

Europeanen hebben het communisme en het fascisme tot randverschijnselen gereduceerd, maar zijn er niet in geslaagd een einde te maken aan het historische determinisme dat als voedingsbodem voor beide tirannieke systemen heeft gediend. De dreigende afwijzing door de Zweden van het lidmaatschap van de euro zou een nieuwe klap voor de hegeliaanse visie op de geschiedenis moeten zijn. Maar wat ook de uitslag van het Zweedse referendum zal zijn, het Zweedse volk weet – net als de Denen en de Britten die al zo'nkeerpunt achter de rug hebben – dat hun politici geen genoegen zullen nemen met een `nee'. Kan de euro dan steeds opnieuw als een duveltje uit een doosje blijven opduiken?

Het is de droom van iedere gematigde euroscepticus dat Europa op natuurlijke wijze zal uitkomen bij een tweeledig systeem, met een kern van eurolanden en een rand van vrij zwevende munten. Maar dat is niet meer dan een droom. Twee sterke krachten zullen de komende tien jaar de druk om tot de eenheidsmunt toe te treden op peil houden.

Ten eerste zullen zich in 2004 tien nieuwe lidstaten bij de Europese Unie aansluiten. In tegenstelling tot de oorspronkelijke ondertekenaars van het Verdrag van Maastricht hebben zij geen mogelijkheden zich aan de zware regels van de Unie te onttrekken. Ook is er voor hen, met als mogelijk euitzondering de Tsjechen, geen noodzaak te trachten onder de euro uit tekomen. De drie Baltische staten voldoen bijvoorbeeld aan alle economische criteria en zouden de munt morgen kunnen invoeren zonder dat veel mensen het verschil merken. De volgende tien jaar zullen waarschijnlijk vier golven te zien geven van landen die zich bij de euro willen aansluiten – en dus vier mogelijkheden voor de weigeraars om zich opnieuw te bezinnen.

In de tweede plaats zijn de huidige euro lidstaten niet bereid toe te staan dat belangrijke landen als het Verenigd Koninkrijk buiten de boot vallen. Zij vrezen zowel een devaluatieslag als rivaliteit op het gebied van het toezicht. Zij zullen iedere denkbare tactiek inzetten om zeker te stellen dat Europa en de euro synoniem zijn, zowel in economisch als in politiek opzicht.

Het feit dat veel nieuwe landen zich bij de euro zullen aansluiten, of dat bestaande lidstaten de druk op de achterblijvers zullen opvoeren, verandert voor Zweden, Denemarken of het Verenigd Koninkrijk uiteraard niets aan de zaak van het eurolidmaatschap. Maar uit opiniepeilingen blijkt en de ervaring leert dat burgers weinig vertrouwen hebben in hun vermogen om weerstand te bieden aan een bureaucratische onvermijdelijkheid. De machtswellustelingen van het oude continent goochelden met Hegel, de klassenstrijd, bloed en bodem, en leden schipbreuk. De bouwers van de Verenigde Staten van Europa weten dat verveling uiteindelijk een veel machtiger wapen is.

Onder redactie van Hugo Dixon.

Voor meer commentaar:

zie www.breakingviews.com.

Vertaling Menno Grootveld.