Anti-depressivum voor kinderen werkt iets beter dan placebo

Eerst het goede nieuws: 69 procent van de kinderen tussen de zes en 17 jaar met een depressie knapt op van sertraline, handelsnaam Zoloft. Het slechte nieuws: dat geldt ook voor 59 procent van de kinderen die geen sertraline, maar een placebo in de vorm van een suikerpilletje krijgen (Journal of the American Medical Association, 27 aug). De onderzoekers spreken van een duidelijk resultaat, maar de auteur van een redactioneel commentaar spreekt van `slechts 10 percent'.

Depressie bij kinderen is een niet te onderschatten probleem. Geschat wordt dat in de Verenigde Staten ongeveer één op de vijf 18-jarigen ooit enige tijd depressief was. Niet verrassend is dat de meeste gevallen zich rond de puberteit voordoen. Psychotherapie, `praten', is dan de aangewezen behandeling. Er is betrekkelijk weinig ervaring met het gebruik van moderne antidepressiva (de serotonineheropnameremmers of SSRI's) bij mensen onder de achttien. Deze middelen zijn ook nog vrij nieuw en in de eerste plaats ontwikkeld voor en getest op volwassenen. Als zodanig voldoen ze goed, maar dat maakt ze nog niet automatisch geschikt voor kinderen. Die zijn lichamelijk en geestelijk voortdurend in ontwikkeling. Als een middel bijvoorbeeld de normale groei vertraagt of versnelt, of de puberteit uitstelt, maakt dat de keuze voor zo'n medicijn bepaald ingewikkelder.

In die zin voorziet het door kinderpsychiater Karen Dineen Wagner van de University of Texas in Galveston geleide onderzoek in een behoefte. Het is de grootste van de vijf tot nog toe gepubliceerde trials waarin bij kinderen SSRI's zijn vergeleken met een placebo. Tegen de 400 kinderen uit vijf landen (de VS, Canada, Mexico, Costa Rica en India) namen eraan deel. Zij kregen gedurende tien weken sertraline of een placebo. In die periode werd de ernst van hun depressie via gestandaardiseerde checklijsten precies bijgehouden. Een behandeling werd als succesvol genoteerd als een kind ten opzichte van het begin van de behandeling 40 procent minder symptomen had op de checklijst. Dat gold dus voor 69, respectievelijk 59 procent, in het voordeel van de SSRI.

Die winst staat, maar erg indrukwekkend is het resultaat niet. Het placebo-effect lijkt met 59 procent erg hoog, maar is ook weer niet zo vreemd als men bedenkt dat kinderen in het algemeen veel gevoeliger zijn voor de aandacht die ze krijgen. De eerder aangehaalde sceptische commentator wijst er daarnaast op dat het aantal kinderen dat de studie niet afmaakte vanwege het ontstaan van complicaties als agitatie, maagdarmproblemen en anorexia drie keer zo groot was in de sertralinegroep. Ten aanzien van het meest schrijnende gevolg van een depressie bij een jongere, de neiging tot zelfmoord, zijn de uitkomsten van de studie verontrustend noch geruststellend. Even dubbelzinnig als het totaalresultaat van dit onderzoek.