Prijsexplosie voor klusjesman

Een topman is ook maar een klusjesman. Maar wel een dure. De beloning van Ahold-topman Moberg ten opzichte van de prijslijst van andere klusjesmannen. Wat kost een gevalletje boekhoudfraude?

De klusjesmannen worden steeds duurder.

Tijdelijk topman J. Hessels kreeg vorig jaar bij supermarktketen Laurus 100.000 euro bonus na de sanering van het concern.

KPN-bestuursvoorzitter A. Scheepbouwer kreeg een bonus van 2 miljoen euro voor de gezondmaking in 2001 en 2002 van het bedrijf. Hij geniet ook een vaste jaarlijkse bonus van 500.000 euro.

De twee nieuwe directeuren van Getronics kunnen na zeven maanden samen aanspraak maken op hun bonus van 1,7 miljoen euro voor de financiële ommekeer bij het automatiseringsbedrijf.

Ahold-topman A. Moberg krijgt de eerste twee jaar onder meer een gegarandeerde bonus van samen 3 miljoen euro om het concern uit de boekhoudfraude te leiden.

De garantiebonus voor de Zweed is maar een deel van zijn opbrengsten, die kunnen oplopen tot ruim 5 miljoen euro per jaar. Plus eventuele koerswinsten op aandelen en opties (kooprechten op aandelen).

Amerikaanse praktijken wijzen de weg. De chef van een beursgenoteerd bedrijf heet tegenwoordig chief executive officer (CEO). Maar het blijft niet bij titels. Een CEO heeft een vast salaris, een bonus die is afgestemd op zijn prestaties, opties om aandelen te kopen, een gouden handdruk, soms een pakket gratis aandelen van zijn werkgever, soms tekengeld, soms een verhuisvergoeding en de gebruikelijke snuisterijen, zoals de verzekeringen, de mobiele telefoon, een auto, met chauffeur, en steeds vaker beveiliging van huis en haard.

Ahold zocht iemand die ,,moedig genoeg is om een klus van deze omvang en met dit risicoprofiel te klaren'', schreef president-commissaris H. de Ruiter van Ahold in antwoord op een open brief van de pensioengiganten ABP en PGGM die de Ahold-commissarissen kritiseerden over het gevoerde beloningsbeleid.

Wat betaalt een bedrijf zijn baas? Gespecialiseerde bureaus hebben daar mooie lijstjes voor, per bedrijfstak, per bedrijfsgrootte, per land. Ahold heeft ook zo'n bureau. De vuistregels? Amerikanen verdienen meer dan Europeanen. Britten meer dan Nederlanders. Maar polderjongens hebben altijd tegenwind. De Hollandse zakencultuur heeft een januskop: thuishaven van vele multinationals in een achterland van consensus, loonmatiging, `gewoon doen'.

Gegarandeerde bonussen, zoals voor Moberg en Scheepbouwer, zijn hier zeldzaam. Miljoenen euro's incasseren zonder aantoonbare prestatie strookt niet met calvinistisch denken. Amerikaanse bedrijven zijn anders, zie luxewarenverkoper Gucci, op papier een Nederlands bedrijf, maar Amerikaans in zaken. Topontwerper T. Ford kreeg in 2002 een garantiebonus van 1,6 miljoen euro. Toeval: Ahold-commissaris K. Vuursteen is ook Gucci-commissaris.

Maar per saldo is de beloning gewoon onderhandelen tussen de commissarissen en de nieuwkomer. Doordat de betalingen in steeds meer landen openbaar zijn, komen de sollicitanten steeds beter geïnformeerd op gesprek. Waarom genoegen nemen met minder als je weet wat de concurrentie verdient? Waarom inhouden als je weet dat de commissarissen iemand móéten vinden?

KPN stond ,,op de rand van de afgrond'', zeiden de commissarissen. Ahold zegt nu hetzelfde. Hoeveel moet zo'n reddende engel verdienen? De cijfers over de bonussen laten zien dat Moberg de best betaalde klusjesman in Nederland wordt. Maar zijn vertrokken voorganger C. van der Hoeven was ook een topverdiener. In 2001, het laatste jaar waarover cijfers beschikbaar zijn, kreeg Van der Hoeven 917.000 euro salaris plus bijna 1,2 miljoen bonus.

Wat verdient een internationale klusjesman? De Belg L. Vandevelde moest begin 2000 de Britse winkelketen Marks & Spencer laten herleven. Hij kreeg een salaris van, omgerekend, 1,1 miljoen euro, aandelen ter waarde van 3,3 miljoen euro, maar hij zag later, na boze beleggersreacties, zelf af van zijn bonus van 1,1 miljoen euro.

Mobergs beloning slaat nu een brug naar het Amerikaanse eldorado voor topmanagers. Aholds president-commissaris schrijft de pensioenfondsen dat Mobergs beloningspakket ,,in feite lager'' is dan wat grote Amerikaanse detailhandelsbedrijven betalen. Ahold noemt geen namen.

Maar neem Home Depot, het op een na grootste detailhandelsconcern, waar Moberg tot begin 2002 president internationale zaken was. Een mooie titel, maar geen bestuursfunctie. Het enige jaar (2000) waarover Home Depot informatie geeft over Mobergs beloning verdiende hij 750.000 dollar en een gelijke bonus.

Ook nu blijft Moberg achter bij zijn oude baas. Topman R. Nardelli van Home Depot ontving vorig jaar ruim 1,8 miljoen dollar salaris, 4 miljoen bonus, aandelen ter waarde van 8,5 miljoen plus opties. Bij zijn aantreden in 2000 kreeg Nardelli een lening van 10 miljoen die hij niet hoeft terug te betalen als hij de vijf jaar vol maakt.

Maar Ahold is ook een fraudegeval. Wat verdienen nieuwe CEO's die na fraudezaken binnenkwamen? E. Breen krijgt bij het Amerikaanse industriële conglomeraat Tyco in zijn eerste twee jaar een salaris en gegarandeerde bonus van elk 1,5 miljoen plus 3,5 miljoen tekengeld, plus opties, plus aandelen. M. Capellas kreeg bij telefoonmaatschappij Worldcom eveneens een salaris en gegarandeerde bonus van elk 1,5 miljoen in de eerste twee jaar, plus 2 miljoen tekengeld plus aandelen.

Internationale klusjesmannen hanteren dezelfde uniforme prijslijst: een gevalletje fraude kost 1,5 miljoen salaris en bonus, voor twee jaar gegarandeerd.