Koningin en krakers

Het is 30 april 1980, in de ochtend. Een lakei doet de hendel omhoog en zwaait de deuren van het balkon open.

Het geroezemoes op de Dam in Amsterdam komt koningin Juliana en prinses Beatrix tegemoet. Juliana loopt naar de microfoon. ,,Zojuist'', begint ze zachtjes en met onvaste stem. Het rumoer onder het publiek houdt aan. Meer nadruk is geboden. ,,Zóó-jui-huist,'' – het helpt, ze worden stiller – ,,heb ik afstand gedaan van de troon.''

Dat deed ze om zes minuten over tien, om precies te zijn. In de kamer waar in de zeventiende eeuw, toen het paleis nog het stadhuis van Amsterdam was, de adviseurs van de burgemeester vergaderden. Twee handtekeningen en ze was geen koningin meer. Daarna was het tijd om naar het balkon te gaan en de verzamelde menigte de nieuwe koningin van Nederland voor te stellen: Beatrix. Het was maar een klein stukje lopen, tien, vijftien meter, niet meer, maar wel door de kamer waar vroeger ter dood veroordeelden uit het raam stapten, op weg naar het schavot.

Het balkon lijkt op die 30ste april ook wel een beetje op een schavot. Tussen het `Oranje Boven' door klinkt boegeroep. In het publiek, dat met rood-wit-blauwe bloemen zwaait, ontploffen drie rookbommen. Krakers gebruiken de dag om onder het motto `geen woning, geen kroning' actie te voeren tegen gebrek aan huisvesting en leegstand van gebouwen. Er zijn rellen. De televisie doet er verslag van.

Drieëntwintig jaar later betalen de vroegere krakers keurig hun huur of hypotheek, is de Dam verbouwd, gebruikt bijna niemand meer een schrijfmachine, belt iedereen mobiel en zit het balkon van het paleis onder de duivenpoep. Amsterdam komt op een lome zonnige maandagochtend in beweging. Onder het balkon lepelen twee toeristen een gezond bakje yoghurt leeg, een Japanse toerist laat zich van te grote afstand fotograferen, een glazenwasser lapt de ramen van de bank, mannen in driedelig pak komen vanaf de beurs, een jong Marokkaans stel geeft elkaar een snelle kus – op amper twintig meter afstand van de plek van De Kus van 2-02-2002.

En niemand, niemand die naar dat balkon kijkt.