Klasseloos met klasse

De nieuwe Volkswagen Golf is samen met de nieuwe Opel Astra de belangrijkste primeur op de autosalon van Frankfurt die morgen voor het publiek opengaat. De vijfde generatie Golf moet het kwakkelende Volkswagen-concern er weer bovenop helpen. `Niet alle klanten willen standaard zes airbags.'

Al bijna dertig jaar lang rijden Andries en Alie van den Heuvel uit Tiel in een Volkswagen Golf. Om de tweeënhalf jaar, als er ongeveer 40.000 kilometer op de teller staat, bestellen de vrachtwagenchauffeur en zijn vrouw een nieuwe. Altijd een tweedeurs met een 1,4 liter-motor, steeds in een andere kleur. ,,Zo hebben we nooit reparatiekosten, hoeven we geen nieuwe banden te kopen of een APK-keuring te laten doen'', zegt Alie van den Heuvel.

Zeker tien verschillende exemplaren stonden al voor haar deur, maar een Golf verveelt nooit, zegt de 50-jarige huisvrouw. Met plezier vult ze nog altijd een emmertje sop voor de wekelijkse wasbeurt. ,,Het is een auto waarmee je voor de dag kunt komen. Als ik morgen de Staatsloterij win, koop ik beslist weer een Golf.'' Na enig nadenken voegt ze daaraan toe: ,,Maar dan misschien wel een cabriolet of zo'n snelle GTI.''

De Van den Heuvels zijn trouwe klanten van Garage de Waal, de Volkswagen-dealer in Tiel. Henk de Bruin, tot voor kort directeur-eigenaar van het autobedrijf, weet moeiteloos antwoord te geven op de vraag wanneer hij zijn eerste Golf verkocht. Uit een kartonnen doos vist hij een kasboekblad waarop in zwierig handschrift de verkopen van 1974 staan genoteerd. De heer Van IJzerdoorn was de eerste Golf-rijder in Tiel. Hij bestelde op 3 september een blauwe Golf L van 11.257 gulden. Voor zijn inruilauto, een Kever 1300 S, kreeg hij 3.641 gulden terug.

Met een nostalgische blik bladert De Bruin door de vergeelde boekhouding. ,,Die man is nog steeds klant; die rijdt nu in een Passat; die is dood'', zegt hij, terwijl hij de namen langsgaat. De Bruin (57) nam het garagebedrijf in 1971 van zijn vader over. Voor Volkswagen-dealers een moeilijke tijd, vertelt hij. De revaluatie van de mark had Duitse auto's in 1969 zo'n 10 procent duurder gemaakt. Een groter probleem nog was het sterk verouderde modellenprogramma. Dreef het merk in de jaren zestig nog op de populariteit van de Kever, begin jaren zeventig raakte de oer-Volkswagen uit de gratie. Niemand wilde meer zo'n dorstige, lawaaiige auto met de motor achterin, waardoor de bagageruimte beperkt is.

Met de Golf, de opvolger van de Kever, begon in 1974 de wederopstanding. ,,Alleen over de voorwielaandrijving waren we sceptisch'', herinnert De Bruin zich. Verder voldeed het nieuwe model aan alle wensen. Een middenklasser met goede prestaties, voorbeeldig weggedrag en een acceptabel brandstofverbruik. En praktisch bovendien, zegt De Bruin: ,,Hier in de Betuwe wonen veel boeren. Die konden in een Kever nog geen kist appelen of kersen vervoeren. Een Golf had een achterbak en wie meer ruimte nodig had, klapte de achterbank naar voren.''

Een auto om als dealer mee uit te pakken. Garage De Waal liet een paginagrote advertentie plaatsen in het Betuwse huis-aan-huisblad, maakte de garage aan kant, hing vlaggen aan de muren, en zette de provisorische showroom vol met het nieuwe model.

Een instantsucces was de Golf niet. Automobilisten moesten even wennen aan de robuuste opvolger van de Kever. Maar al snel, zeker na de introductie van de dieselversie in 1976, brak de Golf verkooprecords – niet alleen in Tiel, maar wereldwijd. Een succes dat dankzij drie succesvolle modelaanpassingen een kwart eeuw werd gecontinueerd. De Golf is een auto voor iedereen, een chique auto met een klassenloze status. IT'ers rijden in een lease-Golf, snelle jongens in een zwarte GTI, oma in een brave 1,4, en wie op zoek is naar een raceauto in een brave jas koopt de R32, het topmodel met een vermogen van 241 pk. Eén op de negentien auto's in Nederland is een Golf. Wereldwijd staat de teller op 22 miljoen verkochte exemplaren. Daarmee is de Golf na de Toyota Corolla de bestverkochte auto ooit.

Volkswagen, dat in het introductiejaar van de Golf nog voor het eerst verlies maakte, groeide vooral dankzij de Golf uit tot de grootste Europese autofabrikant. En Garage De Waal dreef mee op het succes. Het Tielse autobedrijf verkocht in de loop der jaren zeker tienduizend Golfjes, opende diverse filialen in de Betuwe, en behoort nu tot de twintig grootste autodealers van het land.

Maar de afgelopen jaren kreeg Volkswagen het moeilijk. De Golf verloor in Europa geleidelijk zijn onaantastbare positie. Had de compacte middenklasser in de jaren zeventig hooguit zeven concurrenten, tegenwoordig zijn dat er minstens dertig. En veel van die modellen in de Golf-klasse – zoals de Ford Focus en de Renault Mégane en de Renault Scénic – zijn niet alleen goedkoper, maar in sommige opzichten ook betrouwbaarder, geavanceerder en ruimer. De Peugeot 307 is in de vakpers zelfs herhaaldelijk bestempeld tot `de beste Golf ooit'. Een bijkomend probleem is de kannibalistische platformstrategie van het Volkswagen-concern. De concurrentie komt de laatste jaren ook uit eigen huis, want de VW-dochters Seat en Skoda bieden Golf-kopieën aan voor aanzienlijk minder geld.

,,Het was voor ons de laatste twee jaar persen met de Golf'', zegt dealer Henk de Bruin. De verkoop van de vierde generatie Golf moest vier jaar na de introductie al met kortingen en actiemodellen op peil worden gehouden.

De Bruin wijt dat snelle verouderingsproces voor een belangrijk deel aan de bedrijfsstrategie om zich steeds meer op het duurdere segment van de markt te richten. ,,De tijd is voorbij'', zegt De Bruin, ,,dat zowel de burgemeester als de vuilnisman in een Golf reed.'' Ergens halverwege de Golf III en de Golf IV is Volkswagen zichzelf voorbijgelopen, stelt De Bruin. Door een steeds luxere standaarduitrusting prijsde Volkswagen zijn belangrijkste winstmaker enigszins de markt uit. Met behulp van zijn administratie laat De Bruin de gevolgen zien. Veel vaste Golf-rijders in de Betuwe stapten in de jaren negentig opeens over op de kleinere Polo, of kochten in plaats van een nieuwe Golf een gebruikte auto.

De upgrading van de Golf paste in een brede concernstrategie. De laatste jaren stak Volkswagen veel energie in de nieuwe prestigemerken Lamborghini, Bugatti en Bentley. Daarnaast investeerde Volkswagen miljarden in de ontwikkeling van de luxe terreinwagen Touareg en de Phaeton, een peperdure limousine waarvan in Tiel nog geen exemplaar is verkocht, en in de bouw van een themapark, Autostadt, bij de eigen fabriek in het Duitse Wolfsburg. ,,Jammer van de centjes'', zegt De Bruin. ,,Volkswagen moet het hebben van middenklasse auto's voor een betaalbare prijs.''

De Golf V, die deze week op de autosalon in Frankfurt is gepresenteerd en die eind november in de Nederlandse showrooms staat, is volgens De Bruin ook stevig aan de prijs. De oud-directeur van Garage De Waal, die zijn bedrijf onlangs aan zijn zonen overdeed, begeleidt namens de Nederlandse Volkswagen-importeur Pon de introductie van het nieuwe model. Tevergeefs (,,Duitsland wil het niet'') pleitte hij voor een goedkopere basisuitvoering van de Golf V. De goedkoopste tweedeursversie begint straks bij 18.275 euro, maar daar komen de afleveringskosten en de metallic lak nog bij. Met een gewone 1,6 liter motor kost de nieuwe Golf `rijklaar' zo'n 23.000 euro, de eenvoudigste dieselversie nog ruim 3.000 euro meer.

Volgens De Bruin zouden de Nederlandse dealers dolblij zijn met een uitgekleed basismodel van 16.900 euro. ,,Niet alle klanten willen standaard zes airbags, centrale deurvergrendeling en elektrische ramen. Met een goedkoop instapmodel zouden we beter kunnen concurreren.''

De Bruin heeft de Golf V nog niet in het echt gezien. Op foto's vertoont de auto grote gelijkenis met zijn voorganger. De nieuweling is hoger, langer en breder dan zijn voorganger, maar het kenmerkende profiel is gehandhaafd. Bij Volkswagen geen revolutionaire gedaanteverwisseling als bij de tweede generatie van de Renault Mégane. ,,Ein Golf muss aussehen wie ein Golf'', dicteerde VW-topman Bernd Pischetsrieder. Een opdracht die design-chef Murat Günak als volgt vertaalde: ,,We hebben een nieuwe Golf ontworpen, en niet een nieuwe auto''.

Bij de overburen van Garage De Waal, de plaatselijke Opel-dealer, staat in februari de nieuwe Astra in de showroom. Met een uiterlijk dat wél sterk afwijkt van het huidige model. Op foto's oogt de grote concurrent wat aantrekkelijker, geeft De Bruin toe. Maar trouwe Golf-rijders zullen zich onmiddellijk in de nieuwe Volkswagen thuisvoelen, denkt hij. ,,Bovendien'', zegt De Bruin, ,,heeft Volkswagen het altijd al meer van de kwaliteit dan van de uitstraling moeten hebben.''

Volgend jaar verwacht Volkswagen 600.000 Golfs te verkopen, waarvan 20.000 in Nederland. Reële doelstellingen? ,,Is de auto goodlooking? Daar hangt veel van af'', antwoordt De Bruin. En van de introductiecampagne. Bij importeur Pon heeft de ervaren autoverkoper aangedrongen op een grootse aanpak. De tijd dat de Golfjes vanzelf wegvlogen, is voorbij.

Vrijdag 21 november begint Garage De Waal met een feestelijk introductieweekeinde voor het nieuwe model. Alie en Andries van den Heuvel zullen het buffet in de showroom niet afwachten. De Golf-fans uit Tiel hebben de nieuwe auto op internet al uitgebreid bekeken. En eind oktober maakt het echtpaar een tripje naar Duitsland. Over de grens staat de Golf V immers al vanaf 18 oktober bij de dealer. ,,Mijn man en ik, we zijn heel nieuwsgierig'', zegt Alie van den Heuvel.