`Jevgeni Onjegin' van Prokofjev climax festival

Tijdens het Gergjev Festival klinkt de muziek van Prokofjev tijdens concerten maar ook in vele andere kunstvormen. Er zijn films met zijn muziek, het Kirov Ballet danste in de Rotterdamse schouwburg op zijn balletmuziek De verloren zoon. In De Doelen bracht het Mariinski Theater zijn opera Semjon Kotko in een half geacteerde concertante vorm. Het RO Theater realiseerde op hetzelfde podium een voorstelling van Poesjkins Jevgeni Onjegin met Prokovjevs toneelmuziek, gespeeld door het Rotterdam Young Philharmonic.

Decor en kostumering blijken niet nodig om in De Doelen echt theater te maken. In Semjon Kotko (1939), een sociaal-realistisch drama in klassieke sovjet-stijl op het platteland van de Oekraïne, stond met 23 zangers in rokkostuums en avondjurken toch een geloofwaardige dorpsbevolking op het podium. En in Jevgeni Onjegin in de enscenering van Guy Cassiers zag men slechts de koppen van acteurs via enorme videoprojecties op drie schermen boven het orkest.

In deze Jevgeni Onjegin is Poesjkins roman in verzen getransformeerd tot een vertelling met monologen en dialogen voorzien van incidentele muziek van Prokofjev, waaronder wat liederen en een koor. De muziek eist geen hoofdrol op maar zorgt voor sfeer, voor onderstreping van drama en tragiek. Daarvan is er genoeg: de ongelukkige liefde tussen de wereldwijze Onjegin en de jonge Tatjana, het zinloze duel dat Onjegins vriend Lenski fataal wordt.

Het geheel groeide uit tot ongelooflijk indringend muziektheater, dankzij de geserreerde presentatie met subtiel wisselende belichting, de soms lichte ironie, de uiterste concentratie op de tekst en de perfecte dictie en mimiek van Catherine ten Bruggecate (vertelster), Jeroen Willems (Onjegin), Marlies Heuer (Tatjana) en Tom van Bauwel (Lenski). Begeleid door de Rotterdam Young Philharmonic was dit muziektheater van Prokofjev ook zonder Gergjev een absolute topavond op het Festival. De zaal van De Doelen was lang niet gevuld en men zou wensen dat deze Jevgeni Onjegin eens zou worden herhaald in het Amsterdamse Concertgebouw.

Prokofjevs opera Semjon Kotko, spelend in de chaos aan het eind van de Eerste Wereldoorlog, is heel wat kleurrijker en volkser, tragisch èn komisch. De soldaat Semjon Kotko komt thuis, vertelt dat Lenin nu aan de macht is, verklaart dat Kerenski een schoft is en raakt in conflict met de vader van zijn verloofde Sonja. De man staat voor het verleden en collaboreert met nog rondzwervende Duitsers. Uiteindelijk, na hulp van de sovjet en het Rode Leger, is er een bruiloft en zingt men het lied We moeten vechten voor ons geluk.

Prokofjevs muziek – o.l.v. Gergjev voortreffelijk gespeeld en gezongen – is terzake, effectvol en gevarieerd, onder andere met accordeon, koekoekimitaties en rebbelende vrouwtjes. Via de boventitels was alles goed te volgen en de personages werden treffend geacteerd – het Mariinski Theater heeft het stuk op het repertoire in een geënsceneerde vorm die men nauwelijks miste in het Doelenmuziektheater.

Voorstelling: Jevgeni Onjegin met muziek van S. Prokofjev door RO Theater en Rotterdam Young Philharmonic o.l.v. Arie van Beek. Gezien: 8/9 Doelen Rotterdam.

Concert: Semjon Kotko van S. Prokofjev door Mariinski Theater o.l.v. Valery Gergjev. Gehoord: 10/3 Doelen Rotterdam.