Donner wijst ondergrens voor straf af

Minister Donner van Justitie wijst invoering van minimumstraffen definitief van de hand. Het leidt volgens hem niet tot effectievere bestrijding van de criminaliteit.

Onderzoek naar het effect van minimumstraffen in een aantal Europese landen heeft uitgewezen dat daar in de praktijk nauwelijks nog mee gewerkt wordt.

Donner schrijft dat namens het kabinet in een brief die vandaag aan de Tweede Kamer is verstuurd. De minister baseert zijn kabinetsstandpunt op internationaal rechtsvergelijkend onderzoek, uitgevoerd door de hoogleraren Van Kalmthout en Tak. Zij onderzochten de rechtssystemen met minimumstraffen in België, Frankrijk, Duitsland, Engeland en Wales.

Donner had beide hoogleraren om de studie gevraagd nadat CDA, VVD en LPF de afgelopen jaren herhaaldelijk om invoering van minimumstraffen hadden gevraagd. Een dergelijk stelsel zou met name moeten gelden voor ernstige geweldsdelicten als moord, beroving en verkrachting. Als de rechter lager zou willen straffen dan het vastgestelde minimum, zo bepleitte met name de VVD, zou hij dat in zijn vonnis nadrukkelijk moeten motiveren.

In Frankrijk, ook wel de bakermat van het systeem van bijzondere minimumstraffen, is dat systeem in 1994 zo goed als afgeschaft, zo blijkt uit het onderzoek van de hoogleraren. In België bestaat een dergelijk stelsel nog wel, maar is het feitelijk buitenspel gezet door strafverlagende omstandigheden die er worden meegewogen, zoals persoonlijke omstandigheden van de verdachte. Ook in Nederland zal de rechter zich eerder laten leiden door individuele gronden voor vermindering van de (maximum)straf en de mogelijkheid alternatieve sancties op te leggen dan door minimumstraffen, schrijft Donner aan de Kamer.

In het onderzoek wijzen de hoogleraren er op dat, naarmate het openbaar ministerie meer bevoegdheden krijgt om strafzaken zelf af te doen en de rechter over ruimere bevoegdheden beschikt om aan het keurslijf van minimumstraffen uit te komen, het steeds moeilijker wordt zo'n stelsel te handhaven. Volgens minister Donner zal Nederland in Europees verband geen principieel afwijzend standpunt innemen als daar debat is over minimumstraffen.

De minister schrijft zo'n debat eigenlijk niet meer te verwachten omdat uitgerekend Frankrijk, met een toonaangevende positie binnen de Europese Unie, juist nieuwe wetgeving heeft ingevoerd. Uit deze strafwetgeving zijn de minimumstraffen vrijwel geheel verdwenen.