Afrika zet in op katoen bij WTO

De WTO-conferentie in Cancún is halverwege, maar de onderhandelingen over landbouw zijn nog niet begonnen. Tussen rijke en arme landen dreigt een patstelling. Intussen hebben vier Afrikaanse landen geëist dat subsidies op katoenproductie in VS en EU worden afgeschaft.

Vier Afrikaanse landen eisen vermindering van de subsidies aan Amerikaanse, Spaanse en Griekse katoenboeren.

Op de derde dag van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Cancún confronteren Benin, Burkina Faso, Mali en Tsjaad daarmee de twee grootmachten in de WTO, de Verenigde Staten en de Europese Unie. ,,Dit is een voorstel om de armoede in onze landen te verlichten. Zonder een gezamenlijke actie voor katoen gaat dat niet'', zei gisteren de minister van Industrie, Handel en Werkgelegenheid van Benin, Fatiou Akplogan. Daarmee doen de vier landen een direct appèl op de essentie van de huidige ronde van besprekingen: de ontwikkeling van arme landen.

Er staat heel wat op het spel voor de betrokken katoenlanden, waartoe ook Kameroen, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Ivoorkust en Togo horen. Tien miljoen katoenboeren produceren gemiddeld 6,5 procent van het bruto binnenlands product van hun landen, aldus cijfers van de Commissie voor West-Afrikaanse Economische en Monetaire Unie. Tweederde van de export van deze landen is afkomstig uit de katoenverkoop.

Maar in de afgelopen vijf jaar is de katoenprijs op de wereldmarkt vrijwel gehalveerd. De Amerikaanse regering verleent de 25.000 katoenboeren in de VS subsidies die oplopen tot 3,3 miljard dollar (2,95 miljard euro), zo berekende het Internationale Katoen Advies Comité, een adviesclub voor katoenlanden. Ook de EU subsidieert haar katoenproducenten: 10.000 in Spanje en 90.000 in Griekenland die tezamen 900 miljoen euro ontvangen, 2,80 euro per kilo. Voor de Afrikaanse katoenboeren is daar niet tegenop te concurreren.

,,Ons voorstel wil niet meer dan de regels toepassen die al binnen de WTO bestaan'', legde minister Akplogan uit. ,,Wij vragen onmiddellijke beëindiging van katoensubsidies en interim-maatregelen om de verliezen van onze landen te beperken.'' Akplogan herinnerde eraan dat de Amerikaanse president Bush tijdens zijn recente bezoek aan Afrika het katoeninitiatief `realistisch' had genoemd.

De reactie van de twee grootmachten is niet onwelwillend. De Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Zoellick hield de Afrikanen deze week voor dat het probleem wel in een breder kader moet worden bekeken: niet alleen het product katoen, maar de hele textielketen. Maar de Afrikanen willen een snelle oplossing voor een kortetermijnprobleem: de compensatie van hun boeren. Hiervoor willen ze 300 miljoen dollar per jaar ontvangen.

De Europese onderhandelaar, commissaris Pascal Lamy (Handel), liet weten de Afrikaanse zorg over de situatie van de wereldkatoenmarkt te delen. Maar terwijl in de EU slechts 2 procent van de wereldkatoenproductie plaatsheeft, is de Unie wel de grootste katoenimporteur ter wereld en wordt de voormalige Europese koloniën geen invoerheffing in rekening gebracht voor hun katoen. Het Afrikaanse initiatief is volgens Lamy ,,actueel en belangrijk''.

De Nederlandse minister voor Ontwikkelingssamenwerking Van Ardenne, die er in Cancún op wil toezien dat de arme landen een goede deal krijgen, beluisterde bij de Europese landbouwcommissaris Fischler steun voor het Afrikaanse voorstel, terwijl directeur-generaal van de WTO Supachai Panitchpakdi zelf leiding zou willen geven aan de finale onderhandelingen over het katoenvoorstel.

Nederland investeerde 200.000 euro in technische assistentie voor Afrikanen bij de katoenonderhandelingen en Van Ardenne heeft gelobbyd bij Europese collega's. Het voor de hand liggende verzet bij de Grieken en de Spanjaarden binnen de Unie ,,valt mij mee'', aldus de minister, die zegt ,,zeer hoopvol'' te zijn over een voor de Afrikanen gunstige afloop. ,,Zij verdedigen hun belangen uitstekend.''

Ook van Canada en Australië kunnen de Afrikanen steun verwachten. En natuurlijk van Brazilië, eveneens katoenproducent en de auteur van een klacht bij de WTO tegen de VS wegens de katoensubsidies. Met Argentinië wil Brazilië dat er bij de WTO een speciaal panel komt voor de oplossing van geschillen over katoen.

Minister Brinkhorst (Economische Zaken), de Nederlandse delegatieleider en een van de vice-voorzitters van de WTO-conferentie, noemde het gisteren ,,zorgelijk'' dat de onderhandelingen in Cancún over landbouw nog steeds niet zijn begonnen. Landbouw wordt gezien als het belangrijkste onderwerp op deze conferentie en een doorbraak op dit dossier kan ook een impuls zijn voor de rest van de agenda. De WTO-conferentie duurt tot en met zondag.