Zalm verdedigt EU-pact tegen zijn vijanden

Nederland wil desnoods via het Europese Hof het Stabiliteits- en Groeipact verdedigen. Gelooft Zalm echt in het pact of komt dat de minister gewoon goed van pas?

De strijd om het behoud van het Europese Stabiliteits- en Groeipact wordt grimmig. Duitsland en Frankrijk koersen beide voor het derde achtereenvolgende jaar af op schending van het pact. Toch ligt het politiek ingewikkeld om de twee grootste economieën van Europa boetes op te leggen. Er worden weliswaar harde woorden gesproken, maar of ook harde maatregelen volgen is allerminst zeker.

Gisteren haalde ECB-president Duisenberg in het Europees parlement stevig uit naar beide landen. ,,Het is onaanvaardbaar dat precies zij nu oproepen tot een flexibele toepassing van de spelregels'', zei hij. Vanmorgen voegde de aanstaande ECB-president, de Fransman Trichet, daaraan toe dat de afspraken van het pact ,,gezond voor de economische groei en de werkgelegenheid'' zijn en viel hij daarmee impliciet de Franse regering af.

Aanstaand weekend ontmoeten de Europese ministers van Financiën elkaar in het Italiaanse stadje Stresa aan het Lago Maggiore, en hoewel er formeel niet over begrotingstekorten gesproken zal worden, weet iedereen dat in de wandelgangen dat het onderwerp zal zijn. Zo goed als Gerrit Zalm zijn reputatie als hoeder van het pact daar gestand zal willen doen. Met mogelijk nog hardere dreigementen dan voorheen.

Zalm laat zijn ambtenaren uitzoeken of Nederland een gang naar het Europese Hof van Justitie in Luxemburg kan maken als de Europese Commissie Frankrijk niet aan de afspraken uit het stabiliteitspact houdt. De vrees van Nederland, en van andere kleinere Europese lidstaten, is dat Commissie-voorzitter Romano Prodi onder druk van de grote landen slappe knieën zal krijgen en het pact zal aanpassen in plaats van boetes uitdelen.

Frankrijk zelf aanklagen is op basis van Europese verdragen niet mogelijk, de Commissie – die als scheidsrechter van het pact fungeert – voor het gerecht slepen wegens `slecht fluiten' kan waarschijnlijk wel. Prodi lijkt op dit moment nog de rug recht te houden. Gisteren belde hij met de Franse premier Raffarin om hem tot actie te manen de begroting voor 2004 weer op orde te krijgen. Maar het zal niet de eerste keer zijn dat de Commissie de regels soepeler interpreteert om de vrede te bewaren.

De enige manier voor de kleine landen (die bijna allemaal een begrotingssaldo hebben dat binnen de Brusselse grenzen valt) om het pact te redden is om samen op te trekken. Afgelopen dinsdag nog tijdens een informeel boottochtje waar leden van het Belgische en het Nederlandse kabinet aanwezig waren, zocht Zalm steun voor zijn harde lijn. ,,Naast gezellig dineren, werden ook het stabiliteitspact en de kwesties rond de Conventie (de Europese Grondwet) besproken. Als België en Nederland samen optrekken, maakt dit in Europa een verschil'', schrijft de bewindsman op zijn weblog. Ambtenaren op Financiën bevestigen dat ook met landen als Oostenrijk, Finland, Denemarken en Spanje gesproken wordt om tot een gezamenlijke lijn te komen.

Nederland stond samen met Duitsland vanaf het begin pal achter de afspraken over de begrotingsregels. Zalm gelooft in de economische principes van het pact. Nog geen twee weken geleden heeft Zalm een gigantisch pakket aan bezuinigingen door de ministerraad geloodst. Bovenop de al in het regeerakkoord afgesproken 13 miljard aan maatregelen, kwam er nog eens vier miljard bij. Het zou in zijn eigen ogen een blamage zijn als hij nu zonder slag of stoot akkoord zou gaan met versoepeling van de Europese regels.

Het CDA, tot voor kort nog voorstander van begrotingsevenwicht in 2007, is onder druk van de achterban begonnen een meer sociale koers te varen. Het is volgens ingewijden bereid een groter tekort te accepteren dan Zalm wil. Door te verwijzen naar `Brussel' heeft Zalm een stok achter de deur om bijvoorbeeld de sociale zekerheid verder te hervormen, een belangrijk punt voor de VVD. Mocht het pact afgezwakt worden, dan zal de liberaal het in de Trêveszaal moeilijk krijgen als er dit voorjaar in zijn ogen weer nieuwe bezuinigingen nodig zijn.

De informele bijeenkomst in Italië dit weekend zal een voorproefje worden op de zogenoemde ecofin van 6 oktober. Dan ligt de nieuwe Franse begroting er en moeten er beslissingen genomen worden. Als het aan Zalm ligt blijft het dan niet bij woorden, omdat hij anders én van zijn geloof in een stabiele euro valt én hem een nationaal drukmiddel afhandig wordt gemaakt.