`Marktwerking perfect met huidige structuur'

KPN wil samen met de kabelexploitanten en de lokale overheid 10 miljard euro investeren in een nieuw landelijk glasvezelnetwerk. Maar de kabelaars wensen niet in zee te gaan met KPN.

Maar liefst 10 miljard euro. Dat bedrag is nodig voor de uitrol van een landelijk glasvezelnetwerk in Nederland. Een netwerk met ongekende mogelijkheden: niet alleen supersnel internet, maar ook radio, televisie en telefonie gaan er moeiteloos tegelijkertijd overheen. Op je laptop in de rechter bovenhoek een voetbalwedstrijd bekijken en ondertussen internetten zonder te wachten tot het scherm vol loopt.

Onlangs lanceerde Ad Scheepbouwer, bestuursvoorzitter van KPN, een plan om de torenhoge investeringen voor een dergelijk glasvezelnet te verdelen. KPN kan niet alleen de kar trekken gezien de kosten van 10 miljard euro. Daarom moeten, stelde hij voor, de kabelexploitanten en de lokale overheden de handen ineen slaan.

Maar voor een dergelijke alliantie voelt de kabelsector niets, zegt Jos Molenkamp, sinds iets meer dan honderd dagen directeur van Casema. Molenkamp zegt de mening te vertolken van de gehele branche, die voor 90 procent wordt gedomineerd door vier grote partijen: UPC, Casema, Essent en Multikabel. Molenkamp heeft Scheepbouwer onlangs per brief geïnformeerd over het standpunt van zijn sector.

De directeur van Casema vindt een landelijk glasvezelnet overbodig. De huidige twee infrastructuren, de kabel en het telefonienet, hebben volgens Molenkamp nog lang niet de grenzen van hun capaciteit bereikt. ,,Toepassingen die de komende jaren hun weg naar gebruikers vinden, kunnen nog altijd via de bestaande infrastructuur'', zegt Molenkamp. ,,De markt bepaalt de vraag, en uiteindelijk ook van glasvezel naar elke woning. KPN heeft tot dusver ruim 8 miljard euro in het vaste net geïnvesteerd. De kabelsector als geheel 7 miljard euro. Dat is niet voor niets geweest.''

Maar nog belangrijker vindt hij de concurrentie die is ontstaan tussen de twee infrastructuren. Ruim 600.000 Nederlanders hebben nu een snelle internetverbinding via het telefonienet (ADSL). Via kabelinternet hebben circa 800.000 gebruikers hogesnelheidstoegang. ,,Het is tussen die twee een nek-aan-nekrace'', zegt Molenkamp. ,,Er is nu een prijsoorlog uitgebroken doordat Zonnet met goedkoop ADSL is gekomen. Het is perfecte marktwerking. Precies wat de overheid wil.''

Voor telefonie ziet Molenkamp een vergelijkbaar scenario. KPN is nu nog onbetwist marktleider met ruim 6 miljoen telefoonaansluitingen. Tot dusver bellen `slechts' circa 300.000 mensen via de kabel. Maar Molenkamp ziet de laatste tijd een enorme versnelling van kabeltelefonie. ,,Ik verwacht dat over twee jaar een kwart van de Nederlanders via de kabel belt.'' Dat betekent maar één verliezer: KPN.

Maar ook KPN kan marktaandeel afsnoepen. Radio- en televisiesignalen zijn nu een exclusieve aangelegenheid van de kabelexploitanten. Maar sinds april dit jaar is Digitenne actief, een bedrijf dat digitale radio en televisie aanbiedt via de ether. Een sprietje van nauwelijks 20 centimeter hoogte geplaatst op een televisietoestel, waar ook in Nederland, is voldoende voor geluid van dvd-kwaliteit en beeld zo scherp als een dia. En juist KPN is een van de drijvende krachten achter Digitenne. Het telecombedrijf heeft een belang van 30 procent in de onderneming.

De concurrentie op het gebied van internet, telefonie en radio-televisie zou volgens Molenkamp wegvallen als alle partijen samen gaan werken om één landelijk glasvezelnet te bouwen. Maar critici stellen dat op één infrastructuur de marktwerking juist moet ontstaan door te concurreren op diensten. Molenkamp zegt ervan overtuigd te zijn dat concurreren op infrastructuren beter werkt dan concurreren op diensten binnen één netwerk. ,,Ook EU-commissaris voor informatietechnologie Liikanen geeft aan dat laatste de voorkeur.''

Natuurlijk, zegt Molenkamp, is concurrentie op één infrastructuur mogelijk. Maar in zijn optiek moet de overheid dan eigenaar zijn van dit glasvezelnetwerk met daarbij een sterke toezicht-

houder. ,,Kijk eens naar die toestanden tussen KPN en toezichthouder Opta. Dat krijg je als een commerciële partij eigenaar is van een netwerk. Al die juridische gevechten vertragen de liberalisering. En dat is precies wat we niet willen.''

Toch hekelt Molenkamp de initiatieven van verschillende gemeenten om glasvezelnetwerken aan te leggen. Amsterdam heeft dit aangekondigd, net zoals Almere en Den Haag. ,,Eerst verkopen gemeenten hun kabelnetwerk voor veel geld omdat het geen kernactiviteit is. En nu is het zeker opeens een kernactiviteit omdat het glasvezel is?'' Molenkamp denkt dat politici met glasvezelnetwerken goede sier willen maken. ,,Het is onzin om over glasvezel te praten. Je hebt het toch ook niet over gaspijpen? Nee, je hebt het over toepassingen daarvan als warmte en koken.'' Molenkamp vindt de enige juiste rol van de overheid het stimuleren van digitale diensten. ,,Je kan een arts die consulten doet per e-mail bijvoorbeeld belastingvoordeel bieden.''

In dat opzicht is hij verbaasd over het plan van Scheepbouwer. Molenkamp vindt dat de KPN-bestuursvoorzitter te veel zijn oren naar de overheid laat hangen. ,,Hij wil juist geen bemoeienis van de overheid, zie de recente aanvaringen met Opta. Maar voor een landelijk glasvezelnetwerk heeft hij opeens de overheid nodig.''