Janine Jansen ontwapenend direct

In 1936 keerde Prokofjev vrijwillig terug naar Stalinistisch Rusland. Hij werd er niet gelukkig en heeft zich er ook nooit over uitgelaten of de beslissing de juiste was. ,,Hij had het gewoon nodig'', concludeert dirigent Valery Gergjev in het programmaboek van zijn Gergjev Festival.

De zesde festivaldag legde de nadruk op Prokofjevs `thuisreis', al lag in het programma juist een accent op de periode voorafgaand aan de remigratie. Vóór het avondconcert las acteur Fred van der Hilst de sfeervolle en beeldenrijke monoloog Prokofjevs terugkeer naar Rusland van Alex Verburg, waarbij de tekst eerder ondanks dan dankzij de tussenkomst van regisseuse Sonia Herman Dolz en acteur Van der Hilst indruk maakte. De scheidslijn tussen aangrijpende melancholie (tekst) en oubollige nostalgie (spel) is smal maar wezenlijk.

Voor violiste Janine Jansen draaide het avondconcert om veel meer dan slechts haar voortreffelijke invulling van Prokofjevs melodieuze Tweede Vioolconcert. Van staatssecretaris Medy van der Laan (cultuur) kreeg zij na afloop de Nederlandse Muziekprijs uitgereikt, de belangrijkste nationale muziekprijs voor een uitvoerend musicus, die voor het laatst werd uitgereikt aan hoboïste Pauline Oostenrijk in 1999.

Jansens dankwoord was als haar spel – ontwapenend direct: ,,Het lijkt wel een Oscaruitreiking!'' Ze memoreerde dat ze Prokofjevs Tweede vioolconcert als puber voor het eerst instudeerde ,,met bloed, zweet en tranen''. Maar haar hypergeconcentreerde benadering maakte nú juist indruk door de rijpe en gretige moeiteloosheid waarmee zij de meest virtuoze passages uit haar Stradivarius `Barrere' tevoorschijn toverde. Een lyrisch hoogtepunt vormde het ontroerend puur gespeelde Andante assai. Dat Jansen daarin waar nodig met het orkest versmolt als speelde zij kamermuziek, maakt haar tot een werkelijk bijzonder soliste.

Een wonderlijke parade van melodische, harmonische en ritmische vondsten trok daarna langs in Prokofjevs Vierde symfonie. De Vierde ontstond oorspronkelijk als een soort orkestsuite van het ballet De verloren zoon, dat zondag door dansers en musici van het Mariinski Theater werd uitgevoerd. En inderdaad deed ook deze orkestrale bewerking denken aan de dilemma's van de zoon: dansend in een spagaat tussen rebelse exploratiedrift en heimwee.

De `nieuwe eenvoud' die Prokofjev in de Vierde realiseert, veranderde niets aan zijn exuberante ideeënrijkdom. Het opnieuw indrukwekkend oplettend en warmklankig spelende Rotterdams Philharmonisch Orkest realiseerde afwisselend lyrische verstilling, ronkende romantiek en exuberante climaxen. Dat de Vierde in de uitwerking daarvan niet Prokofjevs evenwichtigste symfonie is, werd daarbij door Gergjevs bevlogen leiding met het grootste gemak vergeten.

Concert: Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Valery Gergjev m.m.v.Janine Jansen (viool). Gehoord: 9/9, De Doelen, Rotterdam.