Historische excuses in Belgrado

De presidenten van de unie Servië-Montenegro en Kroatië hebben gisteren elkaar en elkaars burgers publiekelijk excuses aangeboden wegens het leed dat door hun eigen burgers in de oorlog van 1991 tot 1995 is aangericht.

Tijdens een bezoek van de Kroatische president Stipe Mesic aan Belgrado – het eerste van een Kroatische president aan Belgrado sinds in 1991 Kroatië zich onafhankelijk verklaarde en de oorlog uitbrak – opende Svetozar Marovic de historische uitwisseling van verontschuldigingen. ,,Ik wil deze gelegenheid gebruiken om excuses aan te bieden voor alle wandaden die burgers van Servië en Montenegro ook wie dan ook in Kroatië hebben aangedaan'', zo zei de president van de unie SeM tijdens een gezamenlijke persconferentie. De Kroatische president Mesic reageerde onmiddellijk: ,,Ik wil de symbolische excuses aanvaarden en zelf verontschuldigingen aanbieden voor alle leed en schade die wie dan ook door burgers van Kroatië is toegebracht.''

Kroatië en Servië-Montenegro – tot begin dit jaar: Joegoslavië – onderhouden sinds 1996, het jaar na het eind van de Kroatische onafhankelijkheidsoorlog, weer diplomatieke relaties. Van excuses over en weer is tot nu toe geen sprake geweest en nog steeds staan veel kwesties een echte verzoening in de weg – het punt van de oorlogsvermisten bijvoorbeeld, en de kwestie van de niet erg vlot verlopende terugkeer van Serviërs die tussen 1991 en 1995 uit Kroatië zijn gevlucht of verdreven. Toenadering is er wel, op veel gebieden. Sinds deze week is er bijvoorbeeld weer een commerciële directe vliegverbinding tussen Belgrado en Zagreb.

In het recente verleden heeft de regering van Montenegro de Kroaten excuus aangeboden wegens het aandeel van Montenegrijnen in de beschieting van de Kroatische havenstad Dubrovnik. Overigens is Svetozar Marovic, de president van de unie Servië-Montenegro die gisteren Mesic ontving, zelf geen Serviër maar een Montenegrijn. Ironisch genoeg was de huidige Kroatische president Stipe Mesic in 1991 (de laatste) president van het oude Joegoslavië toen dat uiteenviel door de onafhankelijkheidsverklaringen van Slovenië en Kroatië en het begin van de oorlog. Hij maakte zijn ambtstermijn van één jaar niet af.

Waarnemers in beide landen hebben de wederzijdse excuses begroet. ,,Dit is het eind van de oorlog'', zei een Servische analist. Een Kroatische collega zei dat de weg open ligt voor een volledige normalisering van de relaties in de hele regio.

Mesic sprak gisteren in Belgrado met Marovic en met Servische leiders als premier ˇZoran ˇZivkovic en waarnemend president Nataša Miˇ­cic over bilaterale kwesties als de terugkeer van Servische vluchtelingen naar Kroatië.