Geduld met Antillen raakt op

Gisteren liet minister De Graaf weten te willen ingrijpen op de Antillen. Hoe precies blijft nog onduidelijk. Intussen gaan in de Tweede Kamer stemmen op voor het stellen van een ultimatum. ,,De Graaf moet een duidelijke deadline stellen aan de Antilliaanse regering. ''

Minister Thom de Graaf (Koninkrijksrelaties) moet een zelfstandige positie innemen in het Antillen-debat, vindt PvdA-fractiewoordvoerder Aleid Wolfsen. ,,Hij kwam deze week met plannen om de bevoegdheden van de landsregering op Curaçao te minimaliseren. Maar hij stelt vervolgens een commissie in die zich daarover moet buigen. Nu komen andere fractiewoordvoerders met allerlei suggesties waarop hij dan weer reageert. Zo is het net alsof de Tweede Kamer regeert en vervolgens de minister weer aan zet is.''

De Graaf kondigde op 4 september de oprichting van een commissie aan die moet adviseren over ontmanteling van het bestuursapparaat van de centrale regering. De eilanden zullen maximale bevoegdheden moeten krijgen om hun eigen problemen op te lossen. ,,Het landsbestuur zal dan nog maar over minimale bevoegdheden hoeven te beschikken. Cruciale bevoegdheden moeten worden ingevuld op het niveau van het Koninkrijk.''

Maar de minister geeft niet aan hoe dat scenario verder invulling moet krijgen. Hij schrijft alleen ,,de omstandigheid te willen vermijden waarin Nederland noodgedwongen alleen met de eilandgebieden over de bestuurlijke en financiële structuur spreekt.''

Woordvoerders van de regeringspartijen, CDA, VVD en D66 waren daar vanochtend voorafgaand aan een overleg over de Antillen vanmiddag duidelijker over. ,,De bestuurlijke tussenlaag van de landsregering moet worden weggesneden'', zegt D66-fractievoorzitter Boris Dittrich. ,,De Graaf moet een duidelijke deadline stellen aan de Antilliaanse regering en als die niet meewerkt, moet Nederland haar verantwoordelijkheid nemen. Desnoods met een rijksmaatregel van bestuur.''

Ook VVD-woordvoerder Rijpstra wil dat De Graaf een duidelijke deadline stelt. ,,De bestuurslagen op de Antillen moeten worden gesaneerd. Als Curaçao daarbij obstructie pleegt, komt een rijksmaatregel van bestuur heel dichtbij.'' Ook CDA-woordvoerster Sterk wil een directe relatie tussen de individuele eilanden en Den Haag. De drie woordvoerders bepleiten verder een intensieve betrokkenheid bij de rechtshandhaving op de Antillen.

De kans dat het vorige maand beëdigde kabinet-Godett op korte termijn meewerkt aan uitkleding van het mandaat van de landsregering lijkt niet groot. Volgens de gevolmachtigd minister van de Antillen, Adriaens, is het overdragen van bevoegdheden naar de eilanden afhankelijk van een referendum op Curaçao waarin de bevolking zich kan uitspreken over een 'status aparte' voor het eiland. Maar een 'status aparte' is voor Den Haag weer onbespreekbaar. Als het om rechtshandhaving gaat, wil het kabinet-Godett juist Nederlandse inmenging terugbrengen. De Graaf heeft de Antilliaanse regering vorige week verzocht om zo snel mogelijk bekend te maken hoe ze wil participeren in de werkgroep die over de bestuurlijke structuur van de Antillen moet adviseren. Gisteravond heeft het Antilliaanse kabinet gereageerd met kritiek op de voorgestelde samenstelling van die commissie. De Graaf had een samenstelling voorgesteld van twee Nederlandse en twee Antilliaanse vertegenwoordigers. Maar het kabinet-Godett wil met haar delegatie een meerderheid in die commissie vormen.

Volgens Wolfsen praat iedereen over voorstellen van commissies en nooit uitgevoerde rapporten. ,,En de eilanden zelf moeten ook aan zet zijn. Daarover heb ik niets gelezen in de brief van minister De Graaf. Natuurlijk is minimaliseren van de landsregering bespreekbaar. Zeker als daarmee een bureaucratische laag kan worden geslecht.''

Het PvdA-Kamerlid vindt wel dat dit in overleg met de partijen op de Antillen zelf moet. ,,Die partijen moeten het zelf wel willen. Stel je voor dat zij in hun regeringsverklaring een passage opnemen dat Nederland haar provincies moet afschaffen. Dat zouden wij toch ook heel aanmatigend vinden.''