Buitenwereld wacht op gebaar van Ahold-commissarissen

Het salaris van topman Moberg brengt Ahold in problemen. De druk op de commissarissen is nu zo groot, dat veranderingen in dat college een kwestie van tijd lijken.

Woedende aandeelhouders, boze pensioenfondsen, onverzettelijke vakbonden, klagende consumenten en een lid van de hoofdredactie van de Volkskrant dat oproept tot een boycot bij Albert Heijn.

Met het beloningspakket van de nieuwe topman Anders Moberg krijgt supermarktconcern Ahold heel wat te verduren. Nog geen week na een tumultueus verlopen aandeelhoudersvergadering reageert president-commissaris Henny de Ruiter op een kritische brief van ABP en PGGM.

Het is niet de eerste storm die De Ruiter meemaakt. Als voormalig bestuurder van Shell zullen zijn gedachten wel eens teruggaan naar de discussie over de Brent Spar, het olieplatform dat na hevige protesten uiteindelijk niet in volle zee werd afgezonken: het concern was overtuigd van het eigen gelijk, maar de publieke opinie won.

Ook De Ruiter laat in zijn brief aan de protesterende pensioenfondsen zien niet te twijfelen aan de juistheid van zijn beleid. Toen Moberg in april werd aangetrokken was de situatie bij Ahold zo nijpend dat een internationaal ervaren topper als Moberg moest worden aangetrokken. En andere kandidaten, met wie is gesproken, stelden vergelijkbare salariseisen, aldus De Ruiter in de brief.

Volgens de president-commissaris was Ahold op het moment dat er met Moberg werd onderhandeld ,,in grote moeilijkheden''. Sterker, Ahold was ,,in dit tijdsgewricht niet te vergelijken met een gewone onderneming''. Door het boekhoudschandaal kleven er immers grote juridische risico's aan de onderneming. Er is volgens De Ruiter zelfs ,,een bepaald niet te verwaarlozen risico dat hij [Moberg] op enig moment in rechtszaken persoonlijk wordt betrokken''.

Moberg wordt in de brief impliciet als redder gepresenteerd, maar de vraag is of dat terecht is. Bij KPN bijvoorbeeld is topman Scheepbouwer onmiskenbaar te bestempelen als redder van het telecombedrijf. Bij Ahold lijkt de financiële interim-bestuurder Dudley Eustace na het uitbreken van het boekhoudschandaal eerder reddend werk te hebben verricht.

Het ziet ernaar uit dat De Ruiter en zijn mede-bestuurders wachten tot de storm over het salaris gaat liggen. ,,Maar voor Ahold is het onverstandig om te wachten tot de storm overwaait. Want die waait niet over. Er is grote maatschappelijke onvrede. FNV Bondgenoten accepteert geen gedwongen ontslagen bij Albert Heijn, mede door het beloningspakket van Moberg'', zegt directeur P. de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters.

Wat te doen als de storm inderdaad niet gaat liggen en het gekrakeel rond Moberg blijft doorwerken? De kans dat de topman zelf vertrekt wordt door ingewijden als bijzonder klein gezien. Een dergelijk snel vertrek zou negatief zijn voor zowel het (internationale) imago van de Zweed als voor de penibele situatie waarin Ahold verkeert. Veel meer voor de hand ligt een drastische wijziging in de raad van commissarissen. Dezelfde raad gaf de vertrokken topman Cees van der Hoeven vorig jaar een baan voor het leven in reactie op aanzwellende kritiek van de financiële wereld. Die kritiek noemde De Ruiter destijds `gezeik'.

Het feit dat het grootschalige boekhoudschandaal, waarbij de winst met bijna een miljard euro te hoog is voorgesteld, onder hun ogen is gebeurd, maakt van de commissarissen aangeschoten wild. Hun positie, met voorzitter De Ruiter als boegbeeld, is verzwakt door een aaneenschakeling van taxatiefouten. Een fraude-onderzoek in Argentinië werd voorbarig afgesloten en moest worden heropend, cijfers zijn keer op keer vertraagd en de laatste aandeelhoudersvergadering kende procedurele fouten.

Commissarissen bij een bedrijf in problemen stappen in de regel niet zomaar op. Eerst zal Ahold met zijn cijfers over 2002 moeten komen. Volgens de voorgestelde code van Tabaksblat zal de huidige raad sowieso moeten worden aangepast, dus wijzigingen kunnen onder de vlag van `beter ondernemingsbestuur' doorgevoerd worden. Wellicht parkeren de commissarissen zichzelf op een zijpad, en functioneren zij ad-interim tot een nieuwe raad is samengesteld. In die raad kunnen dan de sterkste leden, zoals de recent aangetreden Philips-bestuurder Jan Hommen en voormalig Heineken-topman Karel Vuursteen, de kar trekken. De vraag is nu niet óf op korte termijn commissarissen bij Ahold vertrekken, maar meer hoe.