`Spreiding is heel goed mogelijk'

Spreiding van kansarme nieuwkomers zoals de politiek wil, kan alleen met medewerking van woningbouwcorporaties. De corporatie `Woonbron Maasoevers' wil wel meewerken.

Kan een woningbouwcorporatie kansarme nieuwkomers spreiden over de stad, zodat sommige wijken wat minder te lijden krijgen onder onaangepast gedrag, overlast en verloedering en andere wijken wat meer? Charlois, IJsselmonde en Hoogvliet willen geen getto's worden. En Hillegersberg en Kralingen mogen best wat zwarter. Maar is spreiding praktisch mogelijk?

Directeur Martien Kromwijk van Woonbron Maasoevers denkt ,,van wel, ja''. Volgens hem is zo'n spreiding ,,juridisch mogelijk''. Zijn woningbouwcorporatie (34.000 woningen, een van de grotere in Rotterdam) wil daarom serieus meewerken aan een eerlijker spreiding van nieuwkomers over de stad.

Dat voorstel van PvdA-deelgemeentevoorzitter Dominic Schrijer van Charlois is intussen ook overgenomen door het Rotterdamse college van B en W (Leefbaar Rotterdam, CDA en VVD). Dat wil zeggen: het college gaat een `actieprogramma' opstellen, dat over een maand klaar moet zijn. Voor de komende weken zijn er expert meetings voorzien, waar deskundigen en betrokkenen het college zullen adviseren. Ook Woonbron Maasoevers is uitgenodigd.

Wat gaat u zeggen?

,,We kunnen bijvoorbeeld afspreken dat van de honderd woningen die per jaar in een kwetsbare wijk vrijkomen, er tachtig naar mensen met een inkomen uit arbeid gaan. Mensen, of ze nou allochtoon zijn of niet, die zorgen voor een aantoonbare, sociaal-economische bijdrage aan zo'n wijk. En die andere twintig woningen zijn dan beschikbaar voor iedereen, ook voor kansarmen. Daarmee is spreiding juridisch toelaatbaar: dan is het woningtoewijzing.''

Die woningtoewijzing ging de laatste jaren anders?

,,Ja. De afgelopen tien jaar gebeurde eigenlijk het omgekeerde. We selecteerden voor bepaalde wijken alleen maar op mensen met lage inkomens. Het moest inkomenspassend zijn, zoals dat heet: geen mensen met hogere inkomens in goedkope, gesubsidieerde woningen. Dat draaien we nu dus om. We gebruiken hetzelfde instrument om te zeggen: voor die wijken is het genoeg geweest, die staan op het punt door hun hoeven te zakken, dus die gaan we vanaf nu ontzien.''

Als het zo eenvoudig is, waarom is er dan niet eerder ingegrepen? U zag het toch misgaan in die wijken?

,,Er wordt al een tijdje over gepraat: dat er wijken zijn in deze stad waar zich meer nieuwkomers vestigen dan die wijken aankunnen. In de verkiezingscampagne van vorig jaar was er ook aandacht voor. Maar dat ebde weer weg. Er kwamen geen maatregelen. Je moet in zulke discussies het moment zoeken. De atmosfeer moet er rijp voor zijn. En dat is nu zo. Het is overigens niet echt eenvoudig: alle betrokken partijen moeten mee willen werken.''

Waaronder deelgemeenten als Hillegersberg en Kralingen. Want daar moeten dan de mensen naar toe die door deze spreiding niet meer terecht kunnen in de kwetsbare wijken.

,,Ik denk inderdaad dat die deelgemeenten nog niet aan de rand zitten van wat ze op kunnen vangen.''

Maar daar gaat het toch niet om? De mensen die daar wonen zullen zeggen: ja hallo, daarvoor woon ik niet in een duur huis in een mooie wijk. Staan in dat soort wijken trouwens goedkope huurwoningen?

,,In deze stad heb je in alle wijken goedkope huurwoningen, ook in de duurdere wijken. Dat is heel anders dan in de meeste andere steden. Dus wat dat betreft kan het. En ja, de mensen zullen protesteren. Men zal zich tegen dit beleid verzetten vanuit de emotie: ik wil die mensen niet bij mij in de buurt hebben. Daar moeten we doorheen. We zullen duidelijk moeten maken dat ze er geen last van zullen hebben. Want het is voor de bewoners daar echt niet erg als er nieuwkomers bijkomen die dan tegelijk worden begeleid. Die de taal leren, leren wat hier de gedragsregels zijn, werk zoeken, inburgeren. Want dat is het werkelijke probleem: we laten die kansarme allochtonen massaal naar bepaalde wijken komen, waar ze vervolgens aan hun lot worden overgelaten omdat die wijken niet genoeg spankracht meer hebben om ze op te nemen.''

Wat u nu voorstelt kost veel meer geld dan alleen een spreidingsbeleid.

,,Daarom is het ook verstandig dat het college heeft gezegd: we nemen er de tijd voor en dan komen we straks met een pakket maatregelen.''

Maar als er nou geen geld is? Zal het resultaat van deze spreiding dan niet zijn dat alle wijken in de stad erop achteruitgaan, ook de betere wijken?

,,Wat moeten we dan? Die gebieden opgeven? En alle mensen die daar wonen? Dat kan toch niet? Dat kan een stad niet accepteren. En een land ook niet. Dat is onbeschaafd. Dus de noodkreet van dit stadsbestuur is terecht: er moet iets gebeuren en daar hebben we hulp bij nodig. Ook hulp van de landelijke politiek.''

Het lijkt paradoxaal: de stad heeft last van een bepaalde groep kansarme allochtonen en de oplossing voor het probleem is: in meer wijken meer allochtonen.

,,De inzet van het debat is niet: de overlast door allochtonen is te groot. De inzet is: het aantal nieuwkomers dat begeleiding en ondersteuning nodig heeft is zo groot, dat het ons niet meer lukt die goed op te vangen. In deze fase van het debat vangen mensen elkaar vliegen af: iedereen wil even gezegd hebben welke maatregelen voor welke allochtonen hem wel of niet voor ogen staan. Maar er is geen verschil van mening. Iedereen in deze stad wil de problemen van die wijken oplossen. GroenLinks, PvdA, Leefbaar Rotterdam: ze willen het allemaal. Dus dan kan er wel een tijdje heen en weer worden getoeterd over het precieze woordgebruik, en dan lijkt het alsof dat het debat is, maar dat gaat voorbij.''

U bent niet bang voor nog meer witte vlucht?

,,We nemen ook maatregelen om mensen voor de stad te behouden. We bouwen woningen voor de middenklasse. Maar dat gaat niet snel. Niet snel genoeg in elk geval om de toenemende druk op bepaalde wijken op te lossen. Maar de witte vlucht is niet het echte probleem. Een grote stad trekt altijd aan de onderkant mensen aan, die dan een maatschappelijke stijging doormaken, soms van generatie op generatie, en in veel gevallen de stad ook weer verlaten. Een grote stad is een empowerment fabriek. En daarvoor heb je, dat is waar, mensen nodig die maatschappelijk geslaagd zijn en die verantwoordelijkheidsgevoel hebben. Die de stad sterker maken en overeind houden. Zodat die opwaartse stroom gestalte kan krijgen.''

U denkt dat dit spreidingsbeleid gaat slagen?

,,Het moet wel. Anders krijgen onze bewoners grote problemen. En zal hun boosheid op het stadsbestuur enorm zijn. Terwijl dit juist een kans is om te laten zien dat de agenda van de bestuurders aansluit bij wat bewoners ervaren. Als dit niet lukt, wordt het een tragedie.''