Londen trekt `rode lijn' rondom Europese grondwet

Het Verenigd Koninkrijk zal bij de komende onderhandelingen over een grondwet voor de Europese Unie geen nationale bevoegdheden inleveren op het gebied van belastingen, defensie, buitenlandse politiek en strafrecht.

Dat schrijft de regering-Blair in een gisteren gepresenteerd witboek, dat antwoord is op de onder leiding van de Franse oud-president Valéry Giscard d'Estaing opgestelde ontwerp-grondwet. Onderhandelingen daarover tussen de EU-landen beginnen in oktober in Rome. Londen zei gisteren te verwachten die onderhandelingen te ,,kunnen winnen''. De gewenste uitkomst, waarbij de grondwet geen zeggenschap krijgt over de onderwerpen waaromheen Londen nu een ,,rode lijn'' heeft getrokken, is ,,goed voor Europa'' en dient tegelijkertijd het Britse ,,nationale en patriottische belang'', aldus Blair.

Bekendmaking van het officiële standpunt is ook bedoeld voor interne consumptie. De regering moet het hoofd bieden aan een hernieuwde anti-Europese campagne van de Conservatieve Partij. ,,Dit is geen witboek maar een witte vlag, onvoorwaardelijke overgave aan een Europese superstaat'', zei Michael Ancram, Tory-woordvoerder voor Buitenlandse Zaken. Zijn partij zegt dat grondwet een politiek verenigd Europa dichterbij brengt. Dat de Britse regering bereid is op 31 gebieden vetorecht in te leveren, zou daarvan het bewijs zijn. Het witboek moet volgens hem vooral het Britse publiek ,,klaarstomen'' om de grondwet te accepteren.

Tories houden ook vol dat een referendum over de grondwet nodig is, omdat die een ,,fundamentele wijziging in de constitutionele betrekkingen tussen de Britse staat en Europa'' inhoudt. De regering blijft zo'n referendum afwijzen, omdat de Europese grondwet – anders dan bijvoorbeeld invoering van de euro – juist geen fundamentele verandering zou inhouden. Blair en betrokken ministers noemen de constitutie steevast het ,,noodzakelijke vastknopen van losse eindjes'' in de lappendeken van Europese verdragen tussen het Verdrag van Rome (1957) en het Verdrag van Nice (2000). Modernisering is volgens Blair ,,essentieel'' om de Unie na de uitbreiding met tien nieuwe leden vanaf volgend jaar mei goed te kunnen besturen.

Het witboek is de eerste complete Britse reactie op Giscards voorstellen van deze zomer. De regering stemt in grote lijnen in met hoofdpunten als een vaste voorzitter van de Europese Raad, beperking van het aantal Commissieleden met stemrecht, een EU-minister voor Buitenlandse Zaken en asielregelingen op Europees niveau. Belangrijkste bezwaar betreft defensie. De regering is bang dat de voorgestelde uitbreiding van Europese militaire samenwerking de NAVO ondermijnt. Londen wil ook voorkomen dat clausules in de grondwet over de begroting, fraudebestrijding en sociale zekerhied als ,,achterdeur'' kunnen fungeren om nationale financiën te beïnvloeden. Op belastinggebied en sociale zekerheid wil Londen zijn veto niet inleveren.