Aanhoudende recessie versnelt massaontslag

Bij V&D verdwijnen 1.800 banen, bij Albert Heijn 440. Het einde van de recessie lijkt ver weg. ,,Dit jaar zijn er in de detailhandel weer meer banen geschrapt.''

De financiële markten zijn optimistisch over de toekomst, de arbeidsmarkten niet. Het einde van de recessie lijkt voor de laatsten nog ver weg. Organisaties en bedrijven met bekende namen saneren alsof hun laatste uur is geslagen. Wereldomroep, de Nederlandsche Bank of Heineken; overal verdwijnen banen.

Vendex KBB maakte gisteren bekend 2.300 mensen te ontslaan bij V&D; bij Laurus (Edah, Konmar) verdwijnen 360 banen. En vorige schrapte Albert Heijn banen, in totaal 440, waardoor zo'n 500 medewerkers hun werk kwijtraken.

Het CBS rekende onlangs nog voor dat het aantal banen in het tweede kwartaal van dit jaar opnieuw is afgenomen. In vergelijking met dezelfde periode van 2002 waren er 22.000 minder. Volgens het cijferinstituut loopt het banenverlies al sinds het tweede kwartaal van vorig jaar op.

De recessie is voor bedrijven een tijd om schoon schip te maken, zegt hoogleraar arbeidseconomie Joop Hartog. ,,Tijdens een economische neergang wordt het duidelijker zichtbaar voor bedrijven waar de kosten te hoog zijn, en waar kan worden gesneden. Je ziet scherper wat er verbeterd kan worden, hoe de zaken efficiënter kunnen worden aangepakt. Bedrijven gebruiken dat om structurele kostenverlagingen door te voeren.''

Met de jaren tachtig, toen massaontslagen aan de orde van de dag waren, is de huidige recessie eigenlijk niet te vergelijken, zegt Hartog. De werkloosheid was toen bijvoorbeeld veel hoger: meer dan 10 procent. ,,De loonkosten waren ook hoger. De economie stond er toen een stuk slechter voor.''

In detailhandel zijn dit jaar harde klappen gevallen als gevolg van stagnatie van de economische groei. Eind jaren negentig hadden winkeliers enorme moeite personeel te vinden, was er voortdurend een overspannen arbeidsmarkt. ,,Ze moesten daarom op gegeven moment medewerkers salarissen betalen die boven de CAO-lonen uitkwamen'', zegt Magreet Jansen, bestuurder van FNV Bondgenoten. Winkelpersoneel staat in gewone tijden voor een zogenoemde minimum-CAO op de vloer, maar de krapte van destijds zorgt nu voor hoge personeelskosten.

,,In de detailhandel zijn dit jaar meer banen geschrapt dan vorig jaar'', constateert Jansen, die de onderhandelingen met de V&D-directie voert over de reorganisatie. ,,Bedrijven zijn door hun financiële buffers heen. De recessie duurt te lang voor ze.''

De vakbonden merken het ook aan de CAO-onderhandelingen. Die lopen met de meeste branches en bedrijven moeizaam. Jansen noemt de modebranche, de woonsector en de tuincentra als voorbeelden. ,,Ze hebben het moeilijk. Mensen geven minder uit, er wordt minder verhuisd en de zomer heeft ook voor minder winkelende consumenten gezorgd. Mensen gaan naar goedkopere winkels. Discounters doen het relatief goed.''

De detailhandel heeft last van de aanhoudende koperstaking, andere bedrijven lijden onder een investeringsstaking. Vooral in de technologiesector wordt dat gevoeld. Investeringen in technologie staan op een laag pitje. Softwarebedrijf Baan wil het in Nederland met 250 mensen minder doen, Getronics met 600 man minder. Hoogleraar Hartog: ,,Bedrijven moeten klaar zijn voor de opleving van de economie en daarom saneren. Maar een excessieve groei als eind jaren negentig zullen we niet zo snel meer krijgen.''